Razi Nurullayev

Türkiye Azerbaycan üçün tekbaşina mübarize aparir

2010-01-12T15:51:00.001-08:00

12 January, 2010

Erdoğanin Moskvaya, Lavrovun Yerevana, Davudoğlunun Londona, Makkeynin ise Tbilisiye seferlerinde hansi bağliliq var?

Türkiye baş naziri Receb Tayyib Erdoğanin Rusiyaya, Rusiya xarici işler naziri Sergey Lavrovun Ermenistana, eyni erefede Türkiye xarici işler naziri Ehmed Davudoğlunun da Böyük Britaniyaya seferi gündemi zebt eden meseledir. Her üç seferde esas müzakire edilecek meseleler Türkiye-Ermenistan serhedlerinin açilmasi ve Dağliq Qarabağ münaqişesinin helli prosesidir. Diqqet çeken meqam ise bu erefede ABŞ prezidentliyine keçmiş namized Con Makkeynin Gürcüstanda keçirilecek enerji sammitine qatilmasidir. Bes ekspertler bu görüşlerden hansi neticeleri gözleyir? Mesele ile bağli politoloqlar Razi Nurullayev ve Zerdüşt Elizadenin fikirleri ile taniş olduq.

- Aktivleşme neye göredir? Bezi ekspertler aprelde Türkiyenin yeni tezyiqlerle üzleşe bileceyini deyir. Bunu hemin dövrle elaqelendirmek olarmi?

Razi Nurullayev:
- Bu aktivleşme göz qabağindadir. Seferlerin de arasinda bağliliq var. ABŞ, Türkiye, Ermenistan, Rusiya ve Avropanin bezi ölkelerinin tam raziliği olmadan münaqişenin hellinde problemler yaranib. Kimlerse maneçilik töredir. Bu elaqeleri yaratmaq üçün hemin görüşler evvelceden düşünülerek hemin meqama salinib. Türkiye baş nazirinin Rusiyada görüşü zamani müeyyen raziliqlar elde olunarsa, bunun birbaşa Ermenistanda Rusiya nümayendesinin iştiraki ile müzakiresi ve koordinasiya olunmasi meselesi gündemdedir. Yeni meselelerin yerinde hell edilmesi meselesi ortadadir. Meselelerin keskin dönem almasi birbaşa Dağliq Qarabağ münaqişesinin helli ile bağli deyil. Buna sebeb Türkiye ile Ermenistan arasinda imzalanan protokolun hemin ölkelerin parlamentinde tesdiqine yaratdiği problemdir. Hemin ölkeler isteyir ki, Türkiye ve Ermenistan arasinda imzalanan protokollar Dağliq Qarabağ münaqişesinin hellinde birbaşa rol oynamasin.

Zerdüşt Elizade:
- Türkiyeye hecmi hele melum olmayan tezyiq olacaq. Elbette ki, qondarma soyqirim meselesi xoşagelen deyil. Ancaq bu her il tekrar olunan bir merasimdir ve artiq buna öyreşmek vaxtidir. Eger soyqirim Amerika Konqresi terefinden taninsa, bu Türkiye üçün heç ne demek deyil. Bu Türkiye Böyük Millet Meclisi deyil ki, onun qerari qanuni qüvveye malik olsun. Türkiyenin Amerikadan heyati asililiği yoxdur ki, ölmemek üçün bütün şertlerine razilaşsin. Bu asililiq qarşiliqlidir. Qarşiliqli menfeet esasinda qurulmuş münasibetlerdi. Düşünmürem ki, Türkiye aprel ayindan dehşetli derecede qorxur. Seferlere geldikde, Türkiye çox feal xarici siyaset yürüdür. Bu xarici siyaset onun hansisa heyati problemlerinin, dövlet üçün xeyirli, menfeetli olan meselelerin müsbet helline, o cümleden de qonşu Ermenistanla münasibetlerin normallaşmasina yönelib. Amma bu meselede artiq Türkiye öz mövqeyini ortaya qoyub. Deyib ki, Qarabağ meselesinde ciddi irelileyiş olmasa ve Azerbaycan ondan razi qalmasa, biz Ermenistanla serhedleri açmayacağiq. Isteyirler soyqirimi tanisinlar, isteyirler tanimasinlar. Taninma hüquqi baximdan sifra beraber bir aktdir.

- Danişiqlar neticesinde Türkiye Ermenistani güzeşte mecbur ede bilecekmi?

Razi Nurullayev:
- Hesab etmirem ki, Türkiye Ermenistani birbaşa müeyyen güzeştlere getmeye vadar ede biler. Burda Azerbaycan terefinin mövqeyi de çox önemlidir. Azerbaycanin mövqeyi bundan ibaret olmalidir ki, mehz Dağliq Qarabağ münaqişesinin hellinde Türkiyenin rolunu alqişlamaliyiq. Hazirda Azerbaycanla Türkiye arasinda Dağliq Qarabağ münaqişesinin helli ile bağli bir canlanma ve raziliq yoxdur. Türkiye Dağliq Qarabağ münaqişesinin helli ile bağli qeyd etdiyimiz kontekstde, Azerbaycanin iştiraki olmadan, tekbaşina mübarize aparir. Bu ola bilsin ki, Azerbaycanin sergilediyi mövqeden asilidir. Bundan elave Azerbaycanin Türkiye ile yaratdiği problemle bağlidir. Burda bele başa düşürem ki, eger Rusiya bu münaqişenin hellinde Ermenistana birbaşa tezyiq göstermezse, Türkiyenin gösterdiyi neticeler çox böyük effekt vermeyecek. Çünki Türkiyenin Ermenistana böyük tezyiq metodlari yoxdur. Indiye qeder serhedler bağli qalsa da, Ermenistan yaşayib. Serhedlerin bağlanmasi neticesinde yaranan boşluğu Iran vasitesile doldurmağa çalişir ve buna nail olur. Serhedlerin açilmasi Türkiyenin Avropa Birliyine üzv olmasi baximindan vacibdir. Mehz Ermenistan da bunu bildiyine göre öz mövqeyinden geri çekilmir, Dağliq Qarabağ münaqişesinin bu protokollarla elaqesini qirmaq isteyir. Bununla Türkiyenin ona tezyiq göstermek metodlarini heçe endirir.

Zerdüşt Elizade:
- Qerb bunu etmek isteyir. Ancaq Türkiye Qerbe gösterir ki, axi men senden asili deyilem. Eger söz verseydiler ki, Avropa Birliyine Türkiyeni qebul edecekler, onlar yene de hansisa güzeşte gede bilerdi. Ancaq açiq deyirler ki, Türkiyeni qebul etmirler. Iqtisadi münasibetlere geldikde, borc veribler Türkiyeye. Onlar da borclari yavaş-yavaş qaytarir. Bütün dövletler bir-birine borcludur. En böyük xarici ve daxili borc Amerikadadir. Heç kes Amerikani asmir ki? Odur ki, Türkiyeni sixmaq, boğmaq mümkün deyil.

- Baş verenler sanki Azerbaycana aid deyil. Erdoğan Moskvaya, Davudoğlu Britaniyaya gedir. Azerbaycan ise birbaşa danişiqlarda yoxdur. Buna sebeb nedir?

Razi Nurullayev:
- Azerbaycan danişiqlardan narazidir. Türkiye münaqişeni tekbaşina hell etmek isteyir. Belke bu Türkiyenin iradesinden asili mesele olmayib. Bununla bağli Türkiye terefi sanki bilerekden Azerbaycan terefini proseslerden kenarda qoyur. Bunun arxasinda neyin dayandiğini tam şerh ede bilmerem. Amma Azerbaycan terefi danişiqlardan kenarda qalir. Bu da Azerbaycan rehberliyini çox narazi salir. O baximdan Azerbaycan terefinde bele bir mövqe var ki, siz her hansi bir raziliğa gelseniz, bizim orda iştirakimiz yoxdursa, buna veto qoyacağiq. Ancaq yene de Türkiyenin burda neye nail olmaq istediyini anlamaq olmur. Çünki Türkiyenin addimlarinda müeyyen ardicilliq yoxdur. Amma hesab edirem ki, Azerbaycan terefi bu proseslere qoşulmaq istemir ve müsteqil siyaset aparmaq isteyir.

Zerdüşt Elizade:
- Neftin, qazin qiymetinden, rüşvetin hecminden, büdceden oğurlanan pullardan başqa Azerbaycana heç neyin dexli yoxdur. Qarabağ işğal altindadir, camaat işsizlikden eziyyet çekir, kimse özünü öldürür, orduda esgerler qirilir. Bunlarin heç birinin Azerbaycana aidiyyeti yoxdur. Ancaq Türkiye Azerbaycanla meslehetleşir, mövqeyi nezere alinir. Azerbaycanin mövqeyi hamiya bellidir. Problemin öz erazi bütövlüyü çerçivesinde hellini teleb edir. Düzdür, bir iş görmür. Ancaq sözde teleb edir. Azerbaycanin nefti, qazi ve geosiyasi mövqeyi var. Bunlar nezere alinir.

- Danişiqlarda Azerbaycan üçün xoşagelmez qerar qebul edile bilermi?

Razi Nurullayev:
- Bu tehlüke var. Azerbaycan seçim qarşisinda qoyula biler. Ölkemizin buna qarşi qoya bileceyi heç bir tezyiq metodu yoxdur. Tezyiq metodu bundan ibaretdir ki, Azerbaycan neft kemerinin ventellerini bağlaya biler. Yaxin müqavilelere yeniden baxilmasi meselesini gündeme getire biler. Amma bu da effekt vermeyecek. Istenilen halda Azerbaycan öz neftini satmalidir. Bunun da bazari Avropadir. Bu meselelerde kenara çixa bilmeyecek. Onun üçün de indiki proseslerin müeyyen menada Kosova variantina getmesi tehlükesi yarana biler. Çünki Azerbaycan hazirda tehlükeli mövqe tutub. Birmenali olaraq müeyyen proseslerden kenarda qalib. Bunu ziyan kimi qiymetlendirirem. Eger hemin qüvveler Azerbaycanla bağli qerar qebul ederlerse, Rusiya buna qarşi çixdiğini beyan edecek. Ancaq perde arxasinda bunlarla razilaşa da biler. O zaman Azerbaycanin indiki mövqeyi qat-qat zeifleyecek.

Zerdüşt Elizade:
- Xoşagelmez razilaşma olsa, Azerbaycanin xoşuna gelmese, qebul etmez.

- Bu erefede senator Con Makkeyn Gürcüstana sefer edir. Onun enerji sammitine qatilacaği bildirilse de, seferin perdearxasi terefleri de yox deyil. Bu sefer regiona ne ved edir?

Razi Nurullayev:
- Makkeynin seferi yalniz enerji meselesine göre deyil. ABŞ bir daha Gürcüstani müdafie etdiyini ve onun arxasinda dayandiğini beyan edir. Diger terefden regionda baş verenlerle şexsen taniş olmaq ve bunu Gürcüstan prezidentinin dilinden eşitmek isteyir. Eyni zamanda Azerbaycan ve Ermenistanda demokratik proseslerin hansi yönde getdiyini, orada neler etmeyin mümkünlüyünü müzakire edeceyi gözlenilir. Ümumiyyetle, bu ABŞ vitse-prezidenti Co Baydenin Şerqi Avropa ölkelerine seferi qeder deyere malikdir. Gürcüstani regionda demokratik dövlet kimi qebul edirler. Neye göre Makkeyn Azerbaycan ve Ermenistana sefer etmir? Bu o demekdir ki, biz sizden demokratiya gözleyirik.

Zerdüşt Elizade:
- Makkeyn Cenubi Qafqazla, sirf Gürcüstanla maraqlanir. Siyasi dairelerde olan insandir. Gelir öz mövqeyini bildirmeye. Ancaq düşünmürem ki, seferin Qarabağa bilavasite tesiri ola. Bütövlükde energetika meselesinin Qarabağla bağliliği var. Ancaq teessüf ki, Azerbaycan bu bağliliqdan istifade ede bilmeyib.
Fizze Heyderli

http://azadliq.az/?p=44205#bookmarks

Amerikanın Türkiyəyə təzyiq imkanları yoxdur

2009-12-15T11:33:00.001-08:00

15 December, 2009, 12:03

Razi Nurullayev: “Klintonun Sərkisyana dedikləri erməni diasporına və Amerikadakı erməni seçicilərinə yönəlik bir mesajdır”

Məlum oldğu kimi, dekabrın 10-da ABŞ dövlət katibi Hillari Klintonla Ermənistan prezidenti Serj Sərkisyan arasında telefon danışığı olub. Türkiyənin baş naziri Ərdoğanın Ağ evdə keçirdiyi görüşlərin detalları barədə məlumat verən xanım Klinton ABŞ-ın Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin qeyd-şərtsiz qurulmasını ardıcıl dəstəklədiyini davam edəcək. Lakin xatırladaq ki, Ərdoğan ABŞ səfəri zamanı ölkəsinin qəti mövqeyini bildirib və Qarabağ münaqişəsini nizama salınmayınca parlamentin protokolları ratifikasiya etməyəcəyini deyib. Bu bəyanatdan sonra ABŞ dövlət katibinin Sərkisyana dedikləri nədən xəbər verir? ABŞ Türkiyəyə təzyiqlərini davam etdirəcəkmi?

Məsələyə münasibət bildirən politoloq Razi Nurullayev ABŞ-ın Türkiyəyə təzyiq göstərə bilməyəcəyini dedi: “Ərdoğan jurnalistlər qarşısında birmənalı şəkildə dedi ki, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü təmin olunmadan Türkiyə-Ermənistan sərhədləri açılmayacaq. Parlament protokolları ratifikasiya etməyəcək. Klintonun Sərkisyana dedikləri erməni diasporuna və Amerikadakı erməni seçicilərinə yönəlik bir mesajdır”.

Politoloq Türkiyənin öz mövqeyindən geri çəkilməyəcəyini də vurğuladı: “ABŞ lap əvvəldən Türkiyə-Ermənistan sərhədlərinin açılmasını Qarabağ məsələsindən ayırmaq istəyirdi. Azərbaycan ictmaiyyətinin də narahatçılığı bundan ibarət idi. Obama prezident seçilən zaman erməni diasporasına soyqırımı tanıyacağını, ermənilərin mənafeyinə uyğun addımlar atacağını demişdi. Dövlət katibinin belə mövqe sərgiləməsi də bundan irəli gəlib. Amma Türkiyənin öz mövqeyindən geri çəkiləcəyinə inanmıram. Çünki Amerikanın Türkiyəyə o qədər də böyük təzyiq imkanları yoxdur”.

Fizzə

http://azadliq.az/?p=41357

Gürcüstan yeni müharibəyə hazırlaşır?

2009-12-15T11:32:00.001-08:00

8 December, 2009, 11:31

Tiflis ətrafında səngərlərin qazılmasını Rusiyanın mümkün aqressiyası ilə əlaqələndirirlər

Razi Hurullayev: “Gürcüstanın HATO-ya üzv olması Cənubi Qafqazın Rusiya üçün itirilməsinin başlanğıcı olacaq”

Gürcüstanın paytaxtı yenidən bir nömrəli hərbi hazırlıq rejiminə keçirilir. Gürcüstanın “Rezonansi” qəzetinin yazdığına görə, Tiflis ətrafında səngərlər qazılır və müdafiə sədləri çəkilir. Rəsmilər isə mövcud gerçəkliyin Tiflisin müdafiəsi planını zəruri etdiyini söyləyirlər.

AXCP sədrinin müavini Razi Nurullayevin fikrincə, hazırda Tiflisin müdafəisinin möhkəmləndirilməsi təsadüfi deyil. Gürcüstanın NATO-ya üzvlüyülə bağlı alyans rəhbərliyinin ciddi bəyanatlarının Rusiyanın aqressiv cavabı ilə üzləşəcəyini istisna etməyən R.Nurullayev bildirdi ki, Gürcüstan hakimiyyətinin təhlükəsizlik tədbirləri görməsi anlaşılandır: “Düşünürəm ki, Tiflis ətrafında müdafiə qurğularının yerləşdirilməsi Rusiya tərəfindən müəyyən siqnaların alınmasından irəli gələ bilər. Hazırkı dönəmdə isə NATO-nun Gürcüstanla bağlı planları həqiqətən də Tiflisin müdafiəsini zəruri edir. Çünki Kreml həmişə bəyan edib ki, Gürcüstanın NATO-ya üzvlüyü Rusiyanın milli maraqlarına ziddir. Moskva anlayır ki, Gürcüstanın HATO-ya üzv olmasından sonra sıra Azərbaycana gələcək. Bu tendensiya isə Cənubi Qafqazın Rusiya üçün itirilməsi deməkdir”. Rusiyanın yaranmış vəziyyətdə kəskin addımlar atmasının nə dərəcədə real olmasına gəlincə isə R.Nurullayev bildirdi ki, Qərb bu məsələdə Rusiya ilə çox sərt tonda danışmayacaq. Bunun səbəbini isə AXCP yetkilisi Avropanın Rusiya qazından asılı olmasıyla izah edir: “Avropa ölkələri Rusiyanın nəyə qadir, nə dərəcədə aqressiv olduğunu bilir. Ona görə də qaz məsələsində problemlə üzləşməmək üçün Avropa Gürcüstanı məncə, tədricən NATO-ya qəbul edəcək. Amma Gürcüstanın NATO-ya qəbulu prosesi geridönməz prosesdir. Lakin o da nəzərə alınmalıdır ki, ABŞ Gürcüstanı NATO-ya qəbul edərək onu Rusiya qarşısında riskə atmayacaq”.

Xəyal

http://azadliq.az/?p=40671

ABŞ-in 2010-cu il proqrami neye hesablanib?

2009-12-05T12:46:00.001-08:00

5 December, 2009, 11:29

Razi Nurullayev: “Obama administrasiyasi Azerbaycandaki seçkilerle bağli daha sert mövqe nümayiş etdirecek”

Arif Hacili: “Gelen il deyişikliyin olmasi üçün beynelxalq güclerin indiden emeli işe keçmesi vacibdir”

Azerbaycanda seferde olan ABŞ Dövlet Departamentinin Regional Konfliktler ve Qafqaz Ofisinin direktoru İsen Qoldriç parlamentde temsil olunan iqtidar ve müxalifet partiyalarinin nümayendeleri ile görüşüb. “Yeni Müsavat” qezetinin dünenki sayinda derc olunan melumata göre, tanişliq xarakteri daşiyan görüşde ölkemizde demokratiyanin veziyyeti, 2010-cu ilde keçirilecek parlament seçkileri, Qarabağ münaqişesinin helli, söz ve metbuat azadliği ve diger meselelerle bağli fikir mübadilesi aparilib. Bu barede qezete melumat veren Müsavat deputat qrupunun üzvü, millet vekili Nesib Nesibli bildirib ki, görüşde Qarabağ münaqişesi ile bağli Azerbaycan terefinin istekleri, Azerbaycanda demokratiya ve insan haqlari ile bağli situasiya, elece de diger meseleler müzakire olunub. N.Nesibli vurğulayib ki, Dövlet Departamentinin nümayendesi Azerbaycanda keçirilecek 2010-cu ilin parlament seçkileri ile bağli ABŞ-in yeni bir proqrama başlamaq istediyini millet vekillerinin diqqetine çatdirib. Bu planin özünde neleri ehtiva ede bileceyile bağli suali müxalifet temsilçilerine ünvanladiq.
AXCP sedrinin müavini Razi Nurullayev hesab edir ki, ABŞ-in Azerbaycanda seçkilerle bağli reallaşdirmaq istediyi plan daha çox texniki meseleleri ehate etse de, seçkini özünün demokratik keçirilmesi de gündemde olacaq: “Düşünürem ki, ABŞ gelen il seçki keçirilmesinin texniki cehetleriyle bağli Azerbaycan terefi ile six emekdaşliği nezerde tutur. Burada da meqsed seçkinin daha şeffaf keçirilmesi üçün şeraitin yaradilmasidir. Eyni zamanda QHT-le bağli işe de böyük önem verilecek ki, burada da meqsed vetendaş cemiyyeti ile aktiv işin qurulmasidir”. Amma Buşdan ferqli olaraq Obama admnistrasiyasinin Azerbaycandaki seçkilerle bağli daha sert mövqe nümayiş etdireceyini düşünen R.Nurullayev bildirdi ki, ABŞ Azerbaycanla bağli hansi siyaset yürüdeceyini hazirda müeyyenleşdirme merhelesindedir. AXCP yetkilisinin sözlerine göre, ABŞ-in ölkemize hele de sefir teyin etmemesi mehz bu meqamla bağlidir.
Müsavat Partiyasinin İcra Aparatinin rehberi Arif Hacili ise hesab edir ki, Dövlet Departamentinin temsilçisi ölkedeki real müxalifet qüvvelerinin liderleriyle de analoci görüş keçirmeli idi. A.Hacilinin sözlerine göre, bele bir görüşün keçirilmesi ABŞ-in gelecek addimlarini daha semereli etmekle yanaşi, demokratik qüvvelerde de ABŞ-in növbeti addimlari barede aydin tesevvür yaratmiş olardi: “ABŞ-in Azerbaycandaki sefirliyi ölkedeki real siyasi veziyyeti çox gözel bilir. Ve sefirlik terefinden müxalifet partiyalari ile görüşün teşkil olunmasi, düşünürem ki, daha semereli netice vere bilerdi. ABŞ-in yeni admnistrasiyasinin xarici siyasetinde esas prioritetlerden biri demokratik deyerlerin bütün dünyada yayilmasidir. Bu baximdan 2010-cu ide ABŞ-in ölkemizde keçirilecek parlament seçkilerinin demokratik keçirilmesi üçün cehdler edeceyi istisna deyil”.
2010-cu ilde demokratiyanin inkişafi istiqametinde bir deyişikliyin olmasi üçün indiden emeli işe keçirilmesinin vacib olduğunu deyen A.Hacili bildirdi ki, seçki komissiyalarinin bir siyasi qüvvenin nezaretinden çixarilmasi, Seçki Mecellesindeki mürtece müdealarin deyişdirilmesi, siyasi fealiyyet üçün normal şeraitin yaradilmasi, söz ve metbuat azadliğinin temini bu baximdan önemlidir. “Eger ATET, Avropa Şurasi, Avropa Birliyi ve ABŞ Azerbaycanda gelen illeri normal seçkilerin keçirilmesini isteyirlerse, indiden emeli işe keçerek, hakimiyyete konkret sahelerde islahatlarin aparilmasi üçün tezyiqler etmelidirler”, deye A.Hacili vurğuladi.

Xeyal

http://azadliq.az/?p=40424

İqtidar Obama administrasiyasina çixiş arayir

2009-12-05T12:44:00.001-08:00

4 December, 2009, 12:58

Razi Nurullayev: “Hakimiyyet, görünür, Britaniyadaki menbelerden istifade ederek Qerble olan problemlerini çözmeye çalişir”

Britaniyanin sabiq baş naziri Toni Bleyerin Azerbaycana sefer ederek 6 zavodun temel qoyma merasiminde iştiraki siyasi çevrelerde müzakire mövzusudur. Qerbele münasibetleri kifayet qeder soyuqlaşan Azerbaycan hakimiyyetinin Bleyerle yaxinlaşmasi bu baximdan tesadüf kimi deyerlendirilmir. Onu da qeyd edek ki, bu yaxinlarda Azerbaycanin xarici işler nazirinin müavini Araz Ezimov Böyük Britaniyaya resmi sefer etmişdi. Britaniya şahzadesinin bu günlerde Bakida seferde olmasi ise yuxarida seslenen fikirleri güclendirir. Bir sözle resmi Baki Britaniyaya qarşi reverans etmekle ABŞ-la pisleşen münasibetlerini onun yaxin müttefiqi olan Britaniya vasitesile normallaşdirmağa çalişir.
AXCP sedrinin müavini Razi Nurullayev de hesab edir ki, Azerbaycan hakimiyyetinin son zamanlar Britaniya ile elaqelere önem vermesi Qerble korlanan münasibetlerin berpa etdirilmesi meqsedi daşiyir. Britaniya ile normal münasibetler qurmağin Azerbaycanin da milli maraqlarina cavab verdiyini deyen R.Nurullayev bildirdi ki, bu baximdan Londonla münasibetlerin mehz dövleti maraqlar nezere alinaraq qurulmasi vacibdir: “Hakimiyyetin Britaniya ile yaxinlaşmasi Obama administrasiyasina çixiş aramaq kimi deyerlendirile biler. Hakimiyyet, görünür, Britaniyadaki menbelerden istifade ederek Qerble olan problemlerini çözmeye çalişir”.
Bleyerin seferinin Avropanin bezi dairelerinin de maraqlarina uyğun olduğunu düşünen R.Nurullayev bildirdi ki, bu menafeler enerci maraqlarinin ifadesini özünde eks etdirir.

Xeyal

http://azadliq.az/?p=40267

«Azerbaycan cemiyyetinde Rusiyaya inam yoxdur»

2009-11-26T14:32:00.001-08:00

26/11/2009 15:32:00

Üç nöqte

Razi Nurullayev: «İqtidarlar arasinda hemişe isti münasibetler olub»

«Rusiyada danişiqlarin bundan sonraki detallari müzakire edilib»

Azerbaycan Prezidentinin Rusiyaya seferinden sonra yeni melumatlarin bir-birini evez etmesi bu seferin hele de gündemden düşmemesine sebeb olub. Münhen görüşünden sonra baş tutmasiyla onsuz da diqqetde olan bu sefer hemin danişiqlarda yeni raziliqlarin elde olunmasiyla bağli yayilan xeberlerden sonra daha da diqqet merkezine keçib. Politoloq Razi Nurullayev «Üç nöqte»ye müsahibesinde Azerbaycan Prezidentinin Rusiya seferinin «perdearxasi»ndan danişib.

- Azerbaycan Prezidentinin Rusiyaya seferi haqda hansi bilgileriniz var?

- Yeddinci görüşde prezidentler heç bir uğur elde olunmadan, danişiqlarin neticesi sifir nöqtede qalaraq ayrilmişdilar. Eksine, Ermenistan evvelki görüşlerde elde olunan raziliqlardan da qaçmişdi. Münhen görüşünde ise müeyyen yaxinlaşmalar oldu. Müeyyen razilaşmalar var. Onlarin bezileri açiqlanir, bezileri yox. Amma bu birmenalidir ki, irelileyiş var. Ve bu da birmenalidir ki, irelileyişlerin elde olunmasinda Rusiyanin rolu olub. Ona göre de görünür, Azerbaycan Prezidenti bundan sonraki görüşlerin detallari, sonraki merhelelerinin müzakire olunmasi üçün Rusiyaya xoşmeramli sefer edib.

- Azerbaycan Prezidenti Rusiyada yüksek seviyyede qarşilanib. Sizce bu yüksek seviyyede qarşlianma yüksek seviyyeli destek demekdirmi?

- Beli, doğrudan da Azerbaycan Prezidenti Rusiyada çox isti qarşilandi. Hetta orada Prezident İlham Eliyev bele bir ifade işledib ki, eger bütün dövletler arasinda münasibetler Azerbaycanla Rusiya arasindaki kimi olsaydi, heç bir diplomatik münaqişe ve problem olmazdi. Ümumiyyetle, Azerbaycan iqtidari ile Rusiya arasinda, Boris Yeltsinin dövründeki bezi problemleri çixmaqla daima isti munasibetler olub. Hem Azerbaycan rehberliyi Rusiyada, hem Rusiya rehberliyi Azerbaycanda yüksek seviyyede qebul olunub. Bu baximdan men bunu bir istisna hesab etmirem. Yeni hemin görüşlerin davami kimi qiymetlendirirem. Lakin bir neçe fakti da qeyd etmek isteyirem. Rusiya ile Azerbaycan arasindaki indiki münasibetleri men dövletler ve xalqlar arasindaki dostluq kimi qiymetlendirmek olmaz. Bunun da sebebi var. Bellidir ki, Azerbaycan Prezidenti ile Rusiya prezidenti arasinda şexsi dostluq münasibetleri var. Elbette ki, bu şexsi dostluq münasibetleri de dövletlerarasi münasibetlere çox müsbet tesir edir. Amma ümumi baxanda iqtisadi-ticari meselelerde Azerbaycanin partnyoru heç de Rusiya deyil. Bu ölkeler arasindaki mal dövriyyesi yüksek deyil ve Rusiya şirketlerinin de Azerbaycana çox böyük investisiyalari yoxdur. Bu baximdan men hesab etmirem ki, dövletlerarasi münasibetler yüksek seviyyededir. Amma bu şexsi dostluq münasibetleri zemininde bundan sonraki dövletlerarasi münasibetlerde daha da irelileyiş elde edile biler.

- Rusiyaya Azerbaycan cemiyyetinin etimadi arta bilermi?

- Bilirsiniz ki, Rusiya Azerbaycanda birmenali qebul olunmur. Çünki bütün Azerbaycan xalqi bilir ki, Qarabağ münaqişesinin nizamlanmasi birbaşa Rusiyaya bağlidir. Rusiya istese Qarabaği boşaltdira biler. Rusiya ise bunu etmir. Ermenistani özünün forpostu kimi istifade etdiyinden, bu münaqişenin regionda saxlanilmasi onun maraqlarina uyğun olub. Amma indiki bu görüş ve orada seslendirilen bezi fikirler ondan xeber vere biler ki, bir neçe gün bundan önce Münhende keçirilen sefer zamani Ermenistanin bezi kompromislere getmesi ve danişiqlar prosesinde müeyyen uğurlu neticeler elde olunmasi mehz Rusiyanin tezyiqiyle baş verir. Çünki Ermenistana Rusiyadan daha çox tezyiq gösterecek ikinci bir dövlet yoxdur. Ermenistan ne Amerikanin, ne Fransanin, ne de diger dövletlerin sözüne qulaq asan deyil. Bu da ondan ireli gelir ki, Ermenistanin onlara birbaşa bağliliği yoxdur. Başqa sözle desek, onlarla hemserhed de deyil ve ele bir böyük ticari elaqeleri de yoxdur. Eyni zamanda hemin ölkelerde güclü ermeni lobbisi var. Onlar hemin ölkenin siyasetine tesir göstere bilirler. Amma Rusiyada bele deyil. Bu baximdan men hesab edirem ki, mehz Rusiyanin tesiri neticesinde Ermenistan müeyyen güzeştlere getdi ve danişiqlar prosesinde müeyyen uğur qazanildi. Bundan sonra Azerbaycan prezidentinin Rusiyaya xoşmeramli seferi baş tutdu ve orada artiq bu yüksek seviyyeli dostluq haqqinda söhbetler aparildi.

- Azerbaycan Prezidenti Rusiyada seferdeyken Rusiyanin yüksek seviyyeli herbçisinin İrevanda herbi yolu pisleyen beyanatlar verdi. Bu, Azerbaycanin elinden herb kartinin alinmasi demekdirmi?

- Herbi diliyle diplomatik dil tamamile ayri-ayri anlayişlardir. Sadece olaraq ekser hallarda herbçiler de dövletin diplomatik mövqeyinden kenara çixmayan mesajlar seslendirirler. İndiki halda Rusiya herbçisinin bele fikir seslendirmesi Rusiya ve Azerbaycan prezidentlerinin yüksek seviyyeli görüşleri ile eyni vaxta tesadüf etdiyinden hesab etmek olar ki, bu daha çox başqa ölkelere ünvanlanmiş mesajdir, neinki Azerbaycana. Bu, fürsetden istifade ederek ara qarişdirmaq, münaqişenin yeniden alovlanmasina bir katalizator rolu oynamaq ve yaxud regionda müeyyen qarişiqliq yaratmaq isteyen müeyyen qruplara mesaj ola biler. Amma bunu birbaşa Azerbaycana tezyiq vasitesi kimi deyerlendirmek istemezdim.

Qizilgül

http://ucnoqta.az/siyaset/5890.html

İlham Eliyevin Rusiyaya komplimenti nece qarşilandi?

2009-11-26T13:27:00.001-08:00

26 November, 2009, 11:58

Razi Nurullayev: “Rusiya Azerbaycana qarşi heqiqeten semimidirse, qoy, bu münasibeti Qarabağ münaqişesinin helline yöneltsin”

Sülheddin Ekber: “Azerbaycanin en böyük problemi olan Qarabağ münaqişesinin arxasinda Rusiyanin dayandiği heç kime sirr deyil”

İlham Eliyev Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyevle görüşünde iki ölke arasindaki münasibetlerden danişib. Prezident bildirib ki, bütün dövletler arasinda münasibetler bele yaxşi olsaydi, dünyada problem yaranmazdi. Amma mesele burasindadir ki, Azerbaycanda heç vaxt Rusiyaya birmenali münasibet olmayib. Bu gün çoxlarinda o fikir hakimdir ki, Qarabağ münaqişesinin illerdir hell olunmamasinin esas sebebkari ele Rusiyadir. Bundan başqa bu dövlet Ermenistana maddi ve herbi yardimlara göre de Azerbaycanda zaman-zaman qinaq obyektine çevrilib. Bele bir şeraitde dövlet başçisinin Rusiyaya ünvanlanan siyasi komplimenti müxtelif reyler yaradir.

AXCP sedrinin müavini Razi Nurullayev bildirir ki, Rusiya ve Azerbaycanin dövlet başçilari seviyyesinde dostluq elaqeleri var. Amma bu dostluq dövletlerarasi münasibetlerde nezere çarpmir: “Belke de başqa ölkelerin liderleri bele dostluğa qisqancliqla yanaşir. Amma dövletlerarasi münasibetlerde bu dostluğun ve bu qeder yaxin münasibetlerin şahidi deyilik. Hesab edirem ki, Rusiya ile Azerbaycan arasinda kifayet qeder problemler var. Bu problemler iqtisadi sahede de mövcuddur. Rusiya Azerbaycanin iqtisadi ve ticari sahede heç de önde eden terefdaşlarindan deyil. Rusiya Azerbaycanin erazi büövlüyünün taninmasini resmen beyan etse de, bununla bağli praktik addimin atilmasinda heç vaxt sey göstermeyib. Mehz Dağliq Qarabağ münaqişesinin hell olunmamasi birbaşa Rusiyaya bağlidir. Rusiya Azerbaycani nazaretde saxlamaq üçün Ermenistan vasitesile tesir göstermek gücüne sahibdir. Ermenistana külli miqdarda silah ötürdü, Gürcüstandan çixarilan silahlari ve herbi texnikanin da ora gönderdi. Rusiya Ermenistani silahlandirmaqla bundan Azerbaycana tezyiq vasitesi kimi istifade edir. Bu baximdan xalqlar ve dövletler arasinda münasibetler o qeder de ürekaçan deyil. Eger Rusiya Azerbaycana qarşi heqiqeten semimidirse, qoy, semiyyet Qarabağ münaqişesinin helline yönelsin”.

R.Nurullayev hesab edir ki, bunu Azerbaycan prezidentinin beynelxalq aleme mesaji kimi de qiymetlendirmek olar: “Azerbaycan-Ermenistan prezidentlerinin Münhende keçirilen görüşünde Qarabağ münaqişesinin helli ile bağli kifayet qeder irelileyişler elde olunub. Ola bilsin ki, Ermenistanin bu kompromislere getmesinde Rusiya prezidentinin ve baş nazirinin de müeyyen rolu olub. İlham Eliyev de bu rola ve müsbet ceste uyğun olaraq beynelxalq aleme bele bir mesac gönderib”.

Müsavat Meclisinin sedri Sülheddin Ekber hesab edir ki, bu, Rusiya ve Azerbaycan dövletlerarasi münasibetlerinin gerçek durumun eks etdiren mövqe deyil: “En yaxşi halda İlham Eliyevle Kreml arasinda münasibetleri eks etdiren bir mövqedir. Bu açiqlama Rusiya-Azerbaycan münasibetlerinin gerçek durumunu eks etdirmir. Azerbaycanin en böyük problemi olan Qarabağ münaqişesinin arxasinda Rusiyanin dayandiği heç kime sirr deyil. Kimlerse bunu bu ve ya başqa şekilde perdelemek isteye biler. Amma öten il Gürcüstanla müharibeden sonra her kese aydin oldu ki, neinki Azerbaycan Ermenistan arasinda, bütövlükde postovet mekaninda olan münaqişelerin arxasinda Rusiya dayanir. Meqsed de sovetler birliyi parçalandiqdan sonra postsovet ölkelerini nezaretde saxlamaqdir. İndi de bu münaqişelerden istifade edib onlari idare etmekle zaman-zaman Rusiya yeniden Cenubi Qafqaza öz tesirini artirmaq isteyir. Bu yolla da Cenubi Qafqaza, o cümleden Azerbaycana qayitmaq isteyir”.
S.Ekber bildirir ki, son dövrler Cenubi Qafqazda yaranmiş yeni veziyyet ve region etrafindaki durum nezere alinarsa, bu açiqlamani Qerbe mesaj kimi de qebul oluna biler.

Gültekin

http://azadliq.az/?p=39577

“Qerb Azerbaycanla danişiqlarda çetinlik çekir”

2009-11-26T13:23:00.001-08:00

25 November, 2009, 12:21

Sabina Freyzer Azerbaycanin mövqeyinden olduqca teeccüblendiyini deyib

Razi Nurullayev: “Xanim Freyzerin sözlerinde heqiqet var, amma…”

Tez-tez Qerbin ünvanina prinsipial olmamalari, enerji maraqlarini demokratiyaya qurban vermeleri kimi ittihamlar seslenir. Amma bezen qarşi terefin de öz arqumentleri olur.
Meselen, götürek Beynelxalq Böhran Qrupunun Avropa proqramlari üzre direktoru Sabina Freyzerin son açiqlmasini.
S.Freyzer Azerbaycan terefinin mövqeyinden olduqca teeccüblendiyini bildirib. Onun fikrince, Azerbaycan özünü beynelxalq alemden izolyasiya edir. Mehz buna göre de Qerb onunla danişiqlarda çetinlik çekir. Xanim Freyzer xatirladib ki, meselen, vaxtile Azerbaycan Avropa Birliyinin mövqeyini vacib saymirdi.
AXCP sedrinin müavini Razi Nurullayevin sözlerine göre, Freyzerin sözlerinde heqiqet var. Amma ortada başqa meqamlar da var: “Azerbaycan Avropaya inteqrasiyada maraqlidir. Amma bir şertle ki, o dövletler Azerbaycanda demokratiya ve insan hüquqlari ile bağli çox derine getmesinler. Yeni Azerbaycanin özünemexsus demokratiyasi qurulsun. Avropa demokratiyasi Azerbaycana o qeder de sirayet etmesin. Bu baximdan Azerbaycan çox narahatdir. Çünki Avropaya daha derin inteqrasiya etdikce Qerbin insan hüquqlari ve demokratik azadliqlar kimi deyerleri de ölkeye derin nüfuz edir. Bu da bizim hökumeti qiciqlandirir. Ona göre hökumet bu seviyyede inteqrasiyanin terefdari deyil”.
R.Nurullayevin fikrince, Azerbaycan hökumeti özünün enerji resurslarindan istifade ederek Avropa Birliyi dövletlerine müeyyen mesajlar gönderir ve tezyiq gösterir: “Bu, İran, Türkiye ve Rusiya ile yaxinlaşmalarda özünü gösterir. Hökumet deyir ki, eger siz Azerbaycanda olan azadliqlara bu qeder hessas yanaşirsizsa, men de enerji resurslarindan hansi yönde istifade edeceyimi özüm müeyyenleşdirirem.
Bele olanda da Avropa dövletleri Azerbaycanla bağli bezi şeylere göz yumurlar. Ara sakitleşen kimi de yeniden insan hüquq ve azadliqlari barede danişmağa başlayirlar. Bu zaman hökumet onlari Azerbaycana qarşi ikili standartlarla yanaşmaqda suçlayir”.

Gültekin

http://azadliq.az/?p=39386

AXCP sedrinin müavini Kanadada seferdedir

2009-11-26T13:20:00.001-08:00

19 November, 2009, 1:45

AXCP sedrinin xarici meseleler üzre müavini, DİUC hemsedri, Meden Senayesinde Şeffafliq QHT Koalisiyasinin üzvü Razi Nurullayev noyabr ayinin 14-den Kanadanin Montreal şeherinde işgüzar seferdedir. Sefer Ödediyini Açiqla (Publish What You Pay) beynelxalq koalisiyasi terefinden teşkil olunub.
Dünyanin 50 ölkesinden 200 neferin qatildiği konfransda iştirakçilar neft, qaz ve meden senayesinde şeffafliq ve hesabatliliq meselelerini müzakire edirler. Tedbire Razi Nurullayevden başqa Meden Senayesinde Şeffafliq QHT Koalisiyasinin daha iki üzvü iştirak edir.
Konfransin esas mövzularindan biri de enerji ehtiyatlarina malik olan ölkelerin tebii resurslarinin istismarindan elde olunan gelirlerin hemin ölkelerin vetendaşlarinin heyat şeraitinin ve geleceyinin temin edilmesinde başlica rol oynamasi meselesidir. Efsuslar ki, bir sira demokratik ölkeleri çixmaq şertile neft ve qaz faktoru heç de hemin ölkelerin vetendaşlarinin heyatinda müsbet rol oynamir. Neft gelirlerinin idare olunmasi, şeffafliğin teminati ile bağli problemler mövcuddur. Razi Nurullayevin de 17 noyabrda etdiyi çixiş zamani bu mesele iştirakçilarin nezerine çatdirib. O, hem de bu konfransda teqdim olunan Tebii Servetler Xartiyasina (Natural Resources Charter) münasibet bildirmiş ve dünyada Beynelxalq Maliyye İnstitutlarinin ve Banklarin cemleşdiyi Ekvator Prinsipleri ile bu Xartiyanin uzlaşdirilmasinin vacibliyini vurğulayib.

İnformasiya şöbesi

http://azadliq.az/?p=38613

Timoşenko Yuşşenkonu meğlub ede biler

2009-11-26T13:12:00.001-08:00

14 November, 2009, 10:58

Razi Nurullayev: “Baş nazir seçkilerin birinci turunda qalib gelmek şansina malikdir”

2010-cu il yanvarin 17-de Ukraynada keçirilecek prezident seçkisine qatilmaq isteyen namizedlerin sayi 18 nefere çatib. Lakin onlarin sayinin artacaği da gözlenilir. Namizedler arasinda taninmiş şexslerin de sayi az deyil. Hazirki prezident Viktor Yuşşenkodan başqa baş nazir Yuliya Timoşenko, Regionlar Partiyasinin sedri Viktor Yanukoviçle yanaşi bir çox diger taninmişlar da seçki yarişina qatilir. Hetta bir müddet evvel ölkedeki siyasi gerginlik ve hazirki prezidentin nüfuzunun aşaği olmasi sebebinden ölkede süni aciotac yaradaraq seçkilrin texire salina bileceyi ile bağli fikirler özüne yer almişdi. Bütün bunlar Ukraynada seçki kampaniyasinin da qaynar keçeceyinden xeber verir. Bes hadiselerin bu cür inkişafi Ukraynaya ne ved edir?

Politoloq Razi Nurullayevin fikrince, demokratik inqilab neticesinde hakimiyyete yiyelenen Viktor Yuşşenko gözlentileri doğrultmadiğindan ölkeden onun nüfuzu düşmekdedir. Bu da hazirki prezidentin seçkilerde meğlubiyyetine sebeb ola biler: “Ukraynada demokratik mühit var. Ölke Avropaya inteqrasiya yolunu tutub. Amma bütün bunlara baxmayaraq inqilab neticesinde hakimiyyete gelen Yuşşenko heç de ukraynalilarin gözlentilerini doğrulda bilmedi. Eyni zamanda Rusiya Ukraynanin güclenmesine böyük engeller töretmeye başladi. Bu baximdan artiq demokratik qüvvelerinin nüfuzunun müeyyen menada azalmasi baş verdi. Birmenali olaraq deye bilerem ki, artiq prezident Yuşşenkonun yeniden seçilmek şansi çox azdir. Seçkilere çox az qalmiş o öz namizedliyini geri de götüre biler. Çünki artiq özü de uduzacağini bilir”.

Politoloq baş nazir Yuliya Timoşenko ve Regionlar Partiyasinin sedri Yanukoviçin şansinin daha çox olduğunu da qeyd etdi: “Regionlar Partiyasinin lideri güclüdür. Onun hakimiyyete gelmek şansi çoxdur. Rusiya terefinden desteklenmesi de onun üçün müeyyen bir şerait yaradir. Baş nazir Timoşenkonun şansini daha çox qiymetlendirirem. Baş nazir seçkilerin birinci turunda qalib gelmek şansina malikdir”.
Politoloq seçkilerin texire salinmasi ehtimalinin çox az olduğunu ve bunun yalniz epidemiyanin geniş şekilde yayilacaği halda baş vereceyini deyib: “Bu qeder hazirliqdan sonra seçkilerin texire salinmasi real görünmür. Epidemiya gücleneceyi halda bu baş vere biler. Ancaq bu baş verse de, onu siyasi motivlerle elaqelendirmek olmaz”.

Fizze

http://azadliq.az/?p=37936

İranla hele de sanksiya diliyle danişirlar

2009-11-26T13:06:00.001-08:00

13/11/2009 17:29:00

Üç nöqte

Hansi gün iran tehlüke töretse, hemin gün vurulacaq

Dünya siyasi müstevisinde daha bir qerar diqqeti çekdi. ABŞ İrana qarşi 1979-cu ilden tetbiq edilen sanksiyalarin fealiyyet müddetini uzatdi. Barak Obamanin Konqrese ünvanlanan müracietinde deyilir: “Bizim İranla münasibetlerimiz normal mecraya qayitmayib ve 1981-ci il razilaşmalarinin yerine yetirilmesi prosesi başa çatmayib. Bu sebeblerden men İrana qarşi sanksiyalari nezerde tutan senedin qüvvede olma müddetini 14 noyabr 2009-cu ilden sonra bir il uzatmaq qerarina gelmişem”.

Düzdür, ABŞ prezidentleri her il senedin fealiyyet müddetini uzadirlar ve bu baximdan bu qerar da texniki xarakter daşiyir. Birleşmiş Ştatlar İrana qarşi sanksiyalari 14 noyabr 1979-cu ilden, melum islam inqilabindan ve ABŞ sefirliyine hücumdan sonra tetbiq edir. 20 yanvar 1981-ci ilde ise Elcezair hökumetinin vasiteçiliyi ile ABŞ ve İran arasinda razilaşma imzalanib. Razilaşma silahli iranlilarin elinde olan amerikali girovlarla bağli böhranin aradan qaldirilmasina xidmet edirdi. Bundan başqa, senedde Birleşmiş Ştatlar öhdesine götürmüşdü ki, İranin daxili işlerine qarişmayacaq, ticaret sanksiyalarini leğv edecek ve dondurulmuş bank hesablarini açacaq. İran ise ABŞ-a olan xarici borcunu ödemeye söz vermişdi. İndi bele çixir ki, Vaşinqton Tehranin razilaşmani yerine yetirmediyi, elece de dünya üçün tehlükeli olan nüve proqrami hazirlamasi qenaetindedir.

ABŞ hem İraqda, hem Efqansitanda müharibe veziyyetinde fealiyyet göstermekdedir. Ona göre de Amerika üçün üçüncü bir cebhenin açilmasi çox çetin bir prosesdir. Birincisi, buna maliyye imkanlari yol vermir, ikincisi dünyanin yeni düzeni buna imkan vermir ve üçüncü ise Barak Obamanin respublikaçilardan ferqli olaraq daha çox sülhsever bir proqram yeritmesi mane olur. Obamanin Nobel sülh mükafati ile teltif edilmesi de bu planin üzerinden böyük bir xett çekdi. Ona göre de ABŞ İranla diplomatik yolla, danişiqlar vasitesile meseleni yoluna qoymaq istediyinden, bu müddeti uzadir.

Ortada diger bir vacib mesele var. Artiq bir ay bundan qabaq ABŞ ve Avropa ekspertleri ve yeqin ki, yerli xidmet orqanlari xeber verdi ki, İran heç de uranin zenginleşdirilmesinin son merhelesine yaxin deyil. Başqa sözle desek, atom bombasini real olaraq hazirlanmasina yaxin deyil. Sadece olaraq, bu ölke bir neçe il de vaxt udaraq, uranin zenginleşdirilmesi prosesini aparmaq isteyir. Melum oldu ki, Qum şeherinde dağlar arasinda yaradilmiş zavod heç de uranin zenginleşdirilmesi üçün ikinci bir zavod deyil, sadece olaraq orda bu istiqametde ilkin prosesler gedir. Onun üçün de ele bir böyük tehlüke töretmir. ABŞ-in heleki sanksiyadan istifade etmesibir növ bununla bağlidir. Görünür, ekspertler de bütün imkanlarin tükmediyine inanirlar. Burda bir vacib meseleni qeyd etmek isteyirem: eger doğurdan da ABŞ ve Avropa İranin nüve silahina malik olacağini bilseler ve buna artiq yaxinlaşdiğini öyrenseler, çox yeqin ki, hemin xeberin deqiqleşdirilmesinden sonra bir neçe gün erzinde İsrail vasitesile İran vurulacaqlar. Bu, birmenalidir. Hetta, ABŞ ve Avropa dövletleri buna raziliq vermese de İsrail İrani vuracaq. Demeli, hazirda İrandan bele bir tehlükenin olmadiğina göre onunla hele de sanksiya diliyle danişirlar.

Razi Nurullayev

http://ucnoqta.az/dunya/5301.html

Qerb Iranla qaz sazişini nece qarşilayacaq?

2009-11-13T02:37:00.001-08:00

13 November, 2009, 12:06

Elxan Mehdiyev: «Qerb demir ki, Iranla emekdaşliq etmeyin»

Razi Nurulayev: «Eger bu addim Amerika ile razilaşdirilmayibsa, onlar buna sert reaksiya vere biler»

Noyabrin 11-de Azerbaycan ve Iran arasinda tebii qazin alqi-satqisina dair memorandum imzalanib. Iki ölke arasinda imzalanan müqavile çerçivesinde ARDNŞ Iran Milli Qaz Şirketine qaz satacaq. Ilkin merhelede satilacaq qazin hecmi 500 mln kubmetr nezerde tutulsa da, sonraki merhelede hecm artirilacaq. Xatirladaq ki, bir müddet evvel dövlet başçisi keçirdiyi müşavirede Azerbaycan qazinin Rusiya ve Irana satila bileceyini demişdi. O zaman hakimiyyetin Türkiye ile münasibetlerinin keskinleşmesi fonunda prezidentin bu beyanati bezi ekspertler terefindn tezyiq kimi qiymetlendirildi. Lakin indi deyilenler reallaşmağa yaxindir. Bele olan halda Qerbin Azerbaycanin atdiği bu addima reaksiyasi nece ola biler?

Meseleye münasibet bildiren konfliktoloq Elxan Mehdiyevin sözlerin göre, Qerbin bu qerari nece qebul etmesinden asili olmayaraq Azerbaycan qonşulari ile elaqeleri öz menafelerine uyğun qurur: “Qerb demir ki, Iranla emekdaşliq etmeyin. Iranla qaz emekdaşliğina heç bir beynelxalq sanksiya qoyulmayib. Müqavilenin imzalanmasi dövletlerarasi münasibetlerin bir hissesidir. Iranla Azerbaycan arasinda enerji anlaşmasi uzun müddetdir mövcuddur”. Konfliktoloq Türkiyenin de Iranla qaz satişi ile bağli saziş imzaladiğini xatirladaraq qonşu dövletin bu anlaşmadan narazi qalmayacağini da qeyd etdi: “Azerbaycanin Türkiyeye qarşi her hansi bir addim atmasini her an gözleyirem. Buna heç teecüb etmerem. Çünki türk bayrağini endiren bir rejim neye desen qadirdir. Amma hem Türkiye, hem de Qerb ölkeleri enerji layihelerin çoxşaxeli olduğunu hemişe vurğulayir. Türkiye indi özü de Iranla çox böyük qaz anlaşmasi imzalayib. Bu da çox sevindirici haldir”.

Politoloq Razi Nurullayev de Qerbin buna reaksiyasinin sert olmayacağini qeyd etdi: “Ölkeler bir birinin enerji tehlükesizliyinin temin olunmasi ile bağli atdiqlari addimlarina müsbet münasibet besleyir. Azerbaycan üzerinden Iran qazinin Avropaya gönderilmesi baş vere biler. Bu da hem Avropa dövletlerinin, hem de Azerbaycanin enerji tehlükesizliyinin qorunmasinda önemli rol oynayir”. Lakin politoloq bu anlaşmanin Azerbaycanda demokratiyanin inkişafina mane olacağini da vurğuladi: “Bele bir mesele ölkede demokratiyanin qarşisinin alinmasinda önemli rol oynaya biler. Çünki belede Avropanin Azerbaycana demokratiya ile bağli dedikleri sözün effekti itir. Azerbaycan hökumeti bundan istifade edib demokratiyanin daha da zeifledilmesine nail ola biler”.

Politoloqun sözlerine göre, Azerbaycan regionda Türkiyenin vahid liderliyi ile barişa bilmir: “Türkiye ile Iran arasinda qaz sazişi imzalanib. Iran qazinin Türkiye üzerinden Avropaya neqli reallaşa biler. Bundan elave Türkiyenin Qarabağ münaqişesinin nizama salinmasi istiqametinde atdiği addimlar Azerbaycan hakimiyyetinin önemini azaldir. Bu da hakimiyyeti narazi salir. Indi de Azerbaycanla Iran arasinda müqavilenin imzalanmasi birmenali qarşilanmayacaq. Azerbaycanin bu addimi hem Türkiye, hem de Avropaya mesajdi. Eger bu addim Amerika ile razilaşdirilmayibsa, onlar buna sert reaksiya vere biler. Yeqin yaxin günlerde mövqelerin uzlaşdirilmasi ile bağli gelişmeler olacaq. Eyni zamanda bu müqavile Azerbaycanla Türkiye arasinda regionda liderlik uğrunda mübarize kimi de qiymetlendirile biler. Çünki Azerbaycan Türkiyenin regionda vahid lider olmasini istemir. Indi Türkiyenin buna ne derecede razi olacağini demek olmur”.

Fizze

http://azadliq.az/?p=37703

Ilham Eliyev Türkiyeye niye getmedi?

2009-11-13T02:32:00.001-08:00

11 November, 2009, 12:08

Razi Nurullayev: «Iki ölke arasinda naraziliq hele aradan qaldirilmayib»

Iki gün evvel Ankarada Islam Konfransi ölkelerinin Iqtisadi ve Ticaret Emekdaşliği Komitesinin (ISEDAK) toplantisi işe başlayib. Toplantiya IKT-ye üzv olan ölkelerin hamisinin dövlet ve hökumet başçilari devetli olsa da, Azerbaycani orada prezident yox, iqtisadi inkişaf nazirinin müavini temsil edib.
Bu da teşkilata üzv ölkeler arasinda en aşaği seviyyede temsilçilikdir. Son vaxtlar iki ölke arasinda gerginleşen münasibetler fonunda Ilham Eliyevin Türkiyeye getmemesi maraqli görünür. Görünür, terefler bunu inkar etse de, Eliyevle Erdoğan hökumeti arasinda gerginlik qalmaqdadir. Bir çox ekspertler dövlet başçisinin sammite qatilmamasini da mehz bununla izah edirler.

Meseleye münasibet bildiren AXCP sedrinin müavini, politoloq Razi Nurullayev de hemkarlarinin fikirleri ile razilaşdiğini ve iki ölke arasinda naraziliğin hele tam aradan qaldirilmadiğini bildirdi. Politoloq Ilham Eliyevin mehz bu sebebden Türkiyeye getmediyini qeyd etdi: “Bu Ilham Eliyevin iradesi ile bağli meseledir. Burda Dağliq Qarabağ meselesi, serhedlerin açilmasi ile bağli işlerin aparilmasi rol oynamir. Ümumiyyetle, Azerbaycan Türkiyenin Dağliq Qarabağla bağli gösterdiyi fealiyyetden narazidir. Türkiyenin bu münaqişenin hellini birbaşa öz adi ile bağlamaq isteyi Azerbaycan iqtidarini qiciqlandirir. Çünki Dağliq Qarabağ münaqişesi her hansi bir halda hell olunarsa, bu meselede Azerbaycan iqtidarinin rolu bir qeder kiçilmiş olacaq. Bu baximdan Azerbaycan iqtidari Türkiyeden narazidir”. Politoloqun sözlerine göre, artiq Türkiyede de Azerbaycan iqtidarindan narazi olan qüvveler var: “Azerbaycan prezidenti bütün bu danişiqlarda iştirak etmeyi, bütün razilaşmalarda onun da adinin çekilmesini isteyir. Bu naraziliqlar artiq kök atib. Artiq Türkiyede de Azerbaycan iqtidarindan narazi olan qüvveler çoxdur. Bu sebeblere göre de Ilham Eliyevin Türkiyeye seferleri baş tutmur. Eyni zamanda AXCP sedrinin müavini Fuad Qehremanli ve müşaviri Sahib Kerimov Türkiyede oldular ve bir neçe televiziya kanalinda çixiş etdiler. Bu çixişlarda Azerbaycan iqtidari tenqid olundu. Azerbaycanin müxalifet partiyasi nümayendelerine bu cür şeraitin yaradilmasi da iqtidari narahat edir”.

Fizze

http://azadliq.az/?p=37281

«Bradke mühüm mesajlar getirib»

2009-11-06T01:17:00.001-08:00

05/11/2009 18:08:00 Üç nöqte

Razi Nurullayev: «Hami başa düşdü ki, Türkiye vedlerinde semimidir»

«ABŞ-in Dağliq Qarabağ meselesinin edaletsiz helline qol qoyacağini düşünmürem»

ATET-in Minsk Qrupunun hemsedrleri Yuri Merzlyakov, Bernar Fasye ve ATET-in fealiyyetde olan sedrinin şexsi nümayendesi Anjey Kaspşik Bakiya gelibler. Amerikali hemsedr Robert Bradtke ise artiq üç gündür Azerbaycandadir. Hemsedrler Azerbaycan prezidenti İlham Eliyev, xarici işler naziri Elmar Memmedyarovla görüşler keçirecek, Dağliq Qarabağ münaqişesinin nizamlanma prosesi ile bağli müzakireler aparacaqlar. Vasiteçilerin Azerbaycan prezidentine ermeni hemkari ile yeniden görüşmeyi teklif edeceyi gözlenilir. Nezere alsaq ki, münaqişenin helli istiqametinde cehdler intensivleşib, hemsedrlerin bu defeki gelişi de ehemiyyetli görünür. Demokratik İslahatlar Uğrunda Cemiyyetin hemsedri, politoloq Razi Nurullayevle müsahibemiz bu ve diger meselelerle bağlidir.

- Hemsedrlerin bu defeki gelişinden ne gözlemek olar?

- Kişinyovda Azerbaycan ve Ermenistan prezidentlerinin görüşü zamani da hemsedrler beyanat vermişdiler ki, onlar növbeti görüşü planlaşdirirlar ve bununla bağli regiona sefer edecekler. Bu da hemin proqram çerçivesinde hazirlanmiş görüşdür. Mesele burasindadir ki, artiq hemsedrlerin de daha aktiv fealiyyete başlayacaği gözlenilen idi. Çünki Ermenistan ve Türkiye serheddinin açilmasi ve diplomatik münasibetlerin yaradilmasi, bunun parlamentde tesdiqlenmesi mehz Qarabağ probleminin hellinden keçir. Mene ele gelir ki, önceden ne ABŞ, ne de Avropa dövletleri hesab etmirdi ki, Azerbaycan ve Türkiye ictimaiyyetinden bu meseleyle bağli bu qeder tepki olacaq. Amma mesele ele bir veziyyete çatdi ki, protokollarin imzalanmasinin effektivliyi sual altindadir. Odur ki, hesab edirem artiq hemsedrlerin qarşisinda missiya qoyulub: çox aktiv olaraq meselelere qoşulmaq ve problemin helli variantlarini her iki terefle müzakire edib, razilaşdirmaq. Men hesab edirem ki, artiq müeyyen meseleler de razilaşdirilib. Ermenistan faktiki olaraq beş rayonun boşaldilmasina razidir. Demek, Ermenistan beş rayonu boşaldir, Kelbecer ve Laçin da daxil olmaqla Dağliq Qarabaği özünde saxlayir. Artiq növbeti merhelede onun statusunun müeyyen olunmasina ve yaxud da müsteqil bir dövlet kimi elan olunmasina çalişir. Azerbaycana bu variant serf etmediyine göre meselelerin birbaşa paket halinda helline çalişir. Çünki artiq bütün variantlar stolun üstündedir. Üzde bunu demese de, dese de, Ermenistan faktiki olaraq Dağliq Qarabağin müsteqil bir dövlet kimi taninmasina çalişir. Xüsusen de Türkiye ile melum protokollarin imzalanmasindan sonra Ermenistan bu meseleden Azerbaycana tezyiq kimi istifade etmeye çalişdi. Ermenistan fikirleşirdi ki, Türkiye ile münasibetleri düzelir, iqtisadi blokadadan çixir, Türkiye de yeqin ki, Azerbaycanin arxasindan çekilecek. Amma son gelişmeler bunun eksini sübut etdi. Türkiyenin resmilerinin Dağliq Qarabağ meselesinde razilaşma olmayanadek Azerbaycanin iradesi eleyhine heç bir qerar vermeyeceklerinin semimi beyanatlar olduğu hiss olundu. Ona göre de, artiq ola bilsin ki, hemsedrler bu defe Madrid prinsiplerine müeyyen düzelişlerle çixiş etsinler.

- O düzelişler neden ibaret ola biler?

- Düzelişler bundan ibaret ola biler ki, beş rayonun boşaldilmasi baş verir ve Ermenistan razilaşir ki, sonraki merhelede Kelbecer ve Laçin da boşaldilsin. Eyni zamanda beynelxalq qüvveler eraziye yeridilir ve Dağliq Qarabağin statusunun da referendum vasitesile bir neçe ilden sonra, meselen, sekkiz, ya on ilden sonra helline razilaşir. Yeni Ermenistani buna mecbur ede bilerler. Amma indiki halda Ermenistan Dağliq Qarabağin statusunun rayonlarin boşaldilmasiyla eyni vaxtda heyata keçirilmesini isteyir. Ola bilsin ki, Ermenistani bu mövqeyindlen çekindirmeye çalişmaq üçün her hansi bir teklif ortaya atilsin.

- Yeni siz ümid edirsiniz ki,bu defeki geliş ve Madrid prinsipine düzelişler Azerbaycanin xeyrine ola biler?

- Men hesab edirem ki, istenilen halda Azerbaycanin mövqeyinden çekinmeyeceyini artiq beynelxalq ictimaiyyet de başa düşüb. Azerbaycan maksimum derecede kompromislere gedib. Onun bundan da geri çekilmesi faktiki olaraq Dağliq Qarabağin itirilmesi demekdir. Onun üçün ABŞ da, diger hemsedr ölkeler de başa düşür ki, Azerbaycan maksimum güzeşte gedib, növbe Ermenistanindir. Ermenistan Dağliq Qarabağin müsteqil dövlet kimi taninmasi ideyasindan el çekmelidir. Bax, ola bilsin ki, bu meseleyle bağli ona tezyiq olunsun.

- Minsk qrupunun ABŞ-dan olan hemsedri Robert Bradkenin üç gün evvelden gelmesi neyle bağli ola biler?

- Mene ele gelir ki, Bradkenin Azerbaycana gelmesi tek Dağliq Qarabağ meselesiyle yox, eyni zamanda ABŞ dövlet katibinin de müeyyen mesajlarini Azerbaycan hökumetine getirmek meqsedi daşiyir. Tekce Dağliq Qarabağ meselesi deyil, Azerbaycanla ABŞ arasinda olan diger meseleler de müzakire mövzusudur. Meselen, Türkiye Ermenistan serhedlerinin açilmasi meselesi, bundan başqa son zamanlar ABŞ-la münasibetlerde yaranan serinlik. Xüsusen de ABŞ-in vitse-prezidentinin Ruminiyada etdiyi çixiş Azerbaycan terefi çox narazi düşüb. «Azadliq» ve «Amerikanin sesi» radiolarinin bağlanmasi, Azerbaycanda söz azadliği ve jurnalistlerin hüquqlariyla bağli meseleler de müzakire edile biler. Mence ABŞ-la Rusiya ve Fransanin mövqeyinde ferqlilik yaranib. ABŞ başqa cür düşünmeye başlayib. Ona göre de, ele meseleler var ki, hemsedrler eyni vaxtda geldikde onlari birge müzakire etmek mümkün deyil. Mehz bu sebebden ABŞ nümayendesi ayrica olaraq evvelceden gelib hemin meseleleri müzakire edib, sonra artiq protokol qaydasinda onlarla birge müzakireye qatilacaq. Hem de evvelceden müeyyen naraziliqlari aradan qaldirmaq meqsedi güdüb.

- Deyirsiniz ki, ABŞ-in mövqeyinde deyişiklikler olub. Söhbet hansi deyişiklikden gedir?

- Bilirsiniz ki, Barak Obamanin hakimiyyete gelmesinden sonra ABŞ-in xarici siyaset kursunda müeyyen deyişiklikler oldu. Azerbaycan antiterror emeliyyatinin feal üzvlerinden biri idi ve Corc Buş adminstrasiyasiyla kifayet qeder isti münasibetleri var idi. Amma indiki adminstrasiya ile evvelki isti münasibetler yoxdur. ABŞ adminstasiyasinin Azerbaycanla bağli mövqeyinde müeyyen deyişikler söz azadliği. demokratiyanin inkişafiyla bağlidir. Eyni zamanda Azerbaycan Türkiyeyle Ermenistan meselesinde Amerikanin gösterdiyi çabalarda onun yaninda olmadi ve buna qarşi çixdi. Çünki bele hesab etdi ki, ABŞ-in gösterdiyi bu fealiyyet sirf olaraq Ermenistanin terefini tutmağa ve regionda öz mövqeyini möhkemletmek prosesinde Azerbaycanin maraqlarini nezere almamaq meqsedi güdür. O baximdan men hesab edirem ki, Bradke ABŞ-in bu meseleyle bağli son mövqeyini nezere çatdirir. Ve men hesab edirem ki, Amerika demokratiya ve söz azadliği sahesinde öz mövqeyini hem de Azerbaycana qarşi serteşdirecek. İstenilen halda men hesab edirem ki, Bradke Azerbaycana mühüm mesajlar getirib. O mesajlarin neden ibaret olacaği onun seferinden sonra belli olacaq.

- Maraqlidir, siz bir terefden ABŞ-in Azerbaycana qarşi mövqeyinin sertleşeceyini, diger terefdense Dağliq Qarabağ meselesinde Azerbaycanin xeyrine güzeştler teleb edeceyini bildirirsiniz...

- Dağliq Qarabağ meselesi başqa, söz azadliği, demokratiya meselesi başqa. Yeni Dağliq Qarabağ Azerbaycanin haqq işidir ve bu haqqi danmaq mümkün deyil. Eger ABŞ bütün senedlerde Dağliq Qarabaği Azerbaycanin erazisi kimi qeyd edirse, bu erazinin Ermenistana verilmesine nece qol qoya biler? Diger terefden Dağliq Qarabağ meselesinin helli eyni zamanda Ermenistan Türkiye serhedlerinin açilmasi üçün vacibdir. Ermenistana tezyiq gösterilmesi sirf Azerbaycana bir kompromiss deyil. Sadece olaraq onlar da gözel başa düşür ki Azerbaycan güzeşt meselesinde sonadek gedib. Üstelik men hesab edirem ki, dünyada sülhün, demokratiyanin berpasi üçün Obamanin gösterdiyi xidmetler ona Nobel mükafati verilmesi üçün kifayet olmadiği halda, bu mükafatla onun boynuna bir minnet de qoyulub ki, bu meselelerde daha sert mövqe tutsun. Ona göre de ABŞ-in Dağliq Qarabağ meselesinin Ermenistanin xeyrine, yeni edaletsiz helline qol qoyacağini düşünmürem.

Qizilgül

http://ucnoqta.az/siyaset/4883.html

Respublikaçilarin Bakidan gedişi ABŞ-in dövlet siyaseti deyil

2009-11-06T01:11:00.001-08:00

5 November, 2009

Razi Nurullayev: “ABŞ Azerbaycanda daha ilginc ve maraqli bir iş görmek isteyir”

Arif Hacili: “Bunun Azerbaycan-Amerika münasibetlerine heç bir aidiyyeti yoxdur”

İki gün evvel Amerikanin Beynelxalq Respublikaçilar İnstitutu (İRİ) Bakidaki fealiyyetini dayandirdiğini elan edib. Teşkilat nümayendeleri gedişin sebebini maliyye çatişmazliği ile izah edib. Onu da qeyd edek ki, bu tip layiheler ABŞ-in Beynelxalq İnkişaf Agentliyinin (USAİD) maliyye desteyi ile heyata keçirilir. Respublikaçilar İnstitututun fealiyyetinin dayandirilmasinin siyasi sebeble bağli ola bileceyi fikirleri de seslenir. Bes eslinde bu gedişin sebebi nedir? Bunu Amerikanin dövlet siyasetinin terkib hissesi kimi qebul etmek olarmi ve İRİ-nin gedişi Azerbaycandaki demokratik proseslere ne kimi tesir göstere bler?

AXCP sedrinin müavini Razi Nurullayevin fikrince, bele bir qerarin esl sebebi institutun burda fealiyyet gösteren üzvlerine de belli deyil: “Gedişin axrasinda hansi sebebin dayandiği Respublikaçilar İnstitutunun Bakida fealiyyet gösteren üzvleri ve rehberine de tam belli deyil. Elbette, esas versiya maliyye çatişmazliği ile bağlidir. Milli Demokratiya İnstitutunu Departament maliyye ile temin edib. Ancaq Respublikaçilar İnstitutu temin olunmayib. Bu, resmi versiyadir ve heqiqetdir. Amma neye göre onlarin maliyye ile temin olunmamasi maraqli meseledir”.

R.Nurullayevin sözlerine göre, ABŞ-in Azerbaycanla bağli strategiyasinin deyişme ehtimali da var: “Ola biler ki, ABŞ-in Azerbaycanla bağli strategiyasi deyişir. Amerika institutlarinin gösterdiyi fealiyyetin Azerbaycanin demokratikleşmesi prosesinde rolu o qeder de keçici deyil. Yeni onlarin fealiyyeti neticesinde ehemiyyetli derecede müsbet deyişikliler emele gelmir. Demokratiya sahesinde veziyyet günü-günden pisleşir. Görülen işin effektivsizliyi baximindan bele bir qerar verile bilerdi. Eyni zamanda ABŞ-in başqa üsullara el atmaq niyyetinde olmasi da mümkündür. Amerikanin başqa bir teşkilatinin bura gelmesi, yaxud Azerbaycanda fealiyyet gösteren teşkilatlar, siyasi partiyalarla birbaşa işin qurulmasi gündemde ola biler. Yaxin aylarda bunun arxasinda hansi sebebin dayandiği belli olacaq”. R.Nurullayevin sözlerine göre, heç bir halda ABŞ-in Azerbaycanla bağli maraği azalmir. Eksine, ABŞ Azerbaycanda daha ilginc ve maraqli iş görmek isteyir. Azerbaycanda demokratiyanin daha da ireli getmesi üçün hansisa tedbirler plani hazirlayir.

Müsavat başqaninin müavini Arif Hacili İRİ-nin Bakida fealiyyetini dayandirmasini ABŞ-in dövlet siyaseti hesab etmir: “Bu tipli teşkilatlar qrant vasitesile fealiyyet gösterirler. ABŞ sefirliyinin verdiyi melumata göre, layihe teqdim edilmemesi sebebinden onlara vesait ayrilmayib. Düşünmürem ki, bu, ABŞ-in dövlet siyasetidir. Ancaq her halda Respublikaçilar İnstitutunun Azerbaycanda fealliyyet göstermesi yaxşi olardi. Bundan sonraki dövr üçün layiheleri olarsa ve bu institut Azerbaycanda fealiyyetini davam etdirerse, bu, ölkemizin maraqlarina uyğun olar. Ancaq bunun Azerbaycan-Amerika münasibetlerine heç bir aidiyyeti yoxdur”.

Fizze

http://azadliq.az/?p=36329

MHP ve CHP-nin seçkilerde ses qazanmaq imkanlari çoxdur

2009-11-03T11:20:00.001-08:00

3 November, 2009, 22:31

Razi Nurullayev: “Türkiyenin iki keçmiş prezidentinin partiyasininsa ictimai reye tesir edecek gücde olacağini gözlemirem”

Son aylarda baş verenler Türkiyede hakim partiyanin nüfuzuna ciddi zerbe vurub. İster partiya, isterse de onun rehber şexslerinin reytinqi keskin azalib. Bu erefede Demokrat ve Ana Veten Partiyalari birleşib. Maraqlidir ki, birleşme qurultayi Azerbaycan ve Türkiye bayraqlari altinda keçirilib. Qeyd edek ki, bu partiyalari Türkiyenin iki keçmiş prezidenti Turqut Özal ve Süleyman Demirel yaradib. Ölkeye rehberlik etmiş bu iki şexsin partiyalarinin birleşmesi yaxin gelecekde Türkiyeye ne ved edir?

Meseleye münasibet bildiren politoloq Razi Nurullayevin fikrince, partiyalarin birleşmesi ölkede ab-havani deyişdire biler. Ancaq onlarin ictimai reye tesiri o qeder de böyük olmayacaq: “AKP-nin nüfuzu get-gede düşür. Eyni zamanda bu gün Türkiyenin çox böyük iqtisadi ve siyasi problemleri var. Ölkenin gündeminde Avropa Birliyine üzv olmaq, Qafqazda liderliyi ele keçirmek, Ermenistanla serhedin açilmasi meselesi var. Bütün bunlar Türkiyenin üzerine çox böyük yük qoyub. Son vaxtlar da hem xarici siyaset, hem de dostlarla emekdaşliqda müeyyen sehvlere yol verilir. Başqa partiyalar da fürsetden istifade ederek öz sözlerini demeye çalişirlar. İki keçmiş prezidentin partiyasinin birleşmesi Türkiyede müeyyen siyasi ab-havani deyişdire biler. Ancaq onlarin ictimai reye tesir edecek gücde ola bileceyini gözlemirem. Bu partiyalarin yeniden hakimiyyete qayitmasi bir qeder problemli görsenir”.

Politoloqun fikrince, hazirda MHP ve CHP-nin nüfuzu ve seçkilerde ses qazanmaq imkanlari daha çoxdur: “MHP ve CHP-nin prezident seçkisinde daha çox ses qazanmasi gündemde ola biler. Amma bütün bunlara baxmayaraq hesab edirem ki, Türkiye artiq üzümüze gelen aylarda indiki qeder aktiv siyaset yürüde bilmeyecek. Bu da hem ölke içinde, hem de xaricde indiki hakimiyyetin nüfuzdan düşmesi ile bağlidir”.

Fizze

http://azadliq.az/?p=35928

Azerbaycan çerçive müqavilesinin imzalanmasini istemir

2009-11-03T11:14:00.001-08:00

3 November, 2009, 12:12

Razi Nurullayev: “Dağliq Qarabağ münaqişesinin helli ile bağli çerçive konvensiyasi imzalanacaği halda Azerbaycanin rolu kiçilir ve Türkiye öne çixir”

Son bir neçe ayda Dağliq Qarabağ münaqişesinin nizamlanmasi istiqametinde müeyyen addimlarin atilacaği ile bağli fikirler dolaşmaqdadir. “Conciliation Resours” (”Bariş ehtiyatlari”) teşkilatinin Qafqaz layiheleri üzre meneceri Lorens Broers münaqişenin nizamlanmasi üzre esaslandirilmiş çerçive sazişinin alti ay ve ya bir ile imzalana bileceyini deyib. Onun fikrince, çerçive sazişinin imzalanmasi hele münaqişenin helli demek deyil. Ancaq bununla sülh prosesi yeni ve helledici merhelesine qedem qoyacaq, siyasi elita münaqişenin nizamlanma prinsipleri ile bağli raziliğa gelecek. Bes ekspertler bu barede ne düşünür?

Deyilenlrle bağli fikirlerini bildiren politoloq Razi Nurullayevin sözlerine göre, çerçive sazişi Azerbaycanin maraqlari temin edilenden sonra imzalana biler: “Türkiye Ermenistan serhedinin açilmasi meselesi Azerbaycanin maraği temin olunmadan hellini tapa bilmez. Çerçive müqavilesi bağlanandan sonra ilk növbede Azerbaycanin Dağliq Qarabağa bağli olmayan erazileri boşaldilmalidir. Sonraki merhelede, bir neçe ilden sonra Qarabağin statusu meselesi hellini tapmalidir. Bu mesele evvelden gündemde olmuşdu. Türkiye hökumeti Azerbaycan terefini bu haqda melumatlandirmişdi. Çünki hele serhedlerin açilmasi ile bağli müqavile imzalanmamişdan evvel Laçin dehlizinde müeyyen ölçme işleri aparilmişdi. Bu da onu demeye esas verirdi ki, Azerbaycan hökumeti ile müeyyen meseleler razilaşdirilib”.

Politoloqun fikrince: “Azerbaycan hökumeti bu çerçive müqavilesinin imzalanmasini istemir. Mehz Dağliq Qarabağin statusu ile olan bir meselenin çerçiveye salinmasi ve bütün meselelerin birge hellini isteyir. Amma bu zaman Ermenistan terefi diger bir meseleni ortaya qoyur. Onlar isteyir ki, Dağliq Qarabağin statusu evvelceden müqavileye salinsin ve imzalansin. Mehz bu iki mesele helle mane olur. Diger terefden Türkiye Dağliq Qarabağ münaqişesinin helli ile bağli lider mövqede çixiş etmekdedir. Dağliq Qarabağ münaqişesinin helli ile bağli çerçive konvensiyasi imzalanacaği halda burda Azerbaycanin rolu kiçilir ve Türkiye öne çixir. Bu baximdan Azerbaycan hökumetinde müeyyen narahatçiliq var”.

Fizze

http://azadliq.az/?p=35776

Rusiyanin Azerbaycani işğal etmesi gündemde deyil

2009-11-03T11:08:00.001-08:00

1 November, 2009

“Belke de Gürcüstan hadiselerinden evvel ve hemin erefede bu mesele müzakire oluna bilerdi”

Razi Nurullayev: “Azerbaycan hökumeti ABŞ ve Avropa dövletlerinden üz döndererek Rusiyaya teref addimlamaq siyasetini yeritmekdedir”

Rusiyanin azerbaycanla serhedde 350 minlik qoşun hisseleri yerleşdirmesi ölkede birmenali qebul edilmir. Bezi ekspertler Rusiyanin heç vaxt Azerbaycani işğal etmek niyyetinden el çekmediyini ve serhedde qoşunlarin toplanmasinin ölke üçün tehlükeli olduğunu deyir. Bele ki, Rusiyanin Şimali Qafqazda kifayet qeder herbi qüvvesinin olmasina baxmayaraq, elave olaraq 350 min herbçinin serhede getirilmesi ilk növbede Azerbaycani hedelemek meqsedi daşiyir. Bes diger politoloqlar nece, bu fikirleri bölüşürlermi?

Politoloq Razi Nurullayevin fikrince, hazirda Rusiyadan Azerbaycana heç bir tehlüke gözlenilmir. Buna sebeb kimi ise o Azerbaycanin şimal qonşusu ile fikir ayiriliğinin olmamasini gösterir: “Deyilenlere tamamile zidd fikirler seslendirmek isteyirem. Hazirda Rusiya terefden Azerbaycanin işğali gözlenilmir. Ümumiyyetle, bele bir mesele gündemde yoxdur. Bu heç de Rusiyanin Gürcüstani işğal etdiyi qeder asan mesele deyil. Belke de Gürcüstan hadiselerinden evvel ve hemin erefede bu mesele müzakire oluna bilerdi. Amma Gürcüstanda baş verenler bele bir meseleni gündemden çixarib. Çünki hem Avropa dövletleri, hem de ABŞ bu mesele ile bağli müeyyen çözümler tapiblar. Ümumiyyetle, Azerbaycanla Rusiya arasinda hele ki, bele bir ciddi fikir ayiriliği, münaqişe doğuracaq meseleler, bir-birini başa düşmemek, düşmek münasibeti yoxdur. Bu baximdan Rusiyanin Azerbaycana tehlüke töretmesi ve onu işğal altina almasi meselesi gündemde ola bilmez”. Politoloqun sözlerine göre, Azerbaycan hökumeti Rusiyanin bütün maraqlarini temin edir, şimal qonşusuna dostluq münasibeti besleyir. Hetta ABŞ ve Avropa dövletlerinden üz döndererek Rusiyaya teref addimlamaq siyasetini yeritmekdedir. Bu sebebden de Rusiyanin Azerbaycan serhedlerine 350 minlik qoşun yiğmasi ve ölkeni işğal etmeye hazirlaşmasi ile bağli beyanatlar bir qeder mentiqe siğmayan meselelerdi. Çünki bu günki real veziyyet bu haqda narahatliğin olmamasindan xeber verir.

Fizze

http://azadliq.az/?p=35481#bookmarks

Azerbaycan-İran resmi münasibetleri realliqla uzlaşmir

2009-11-01T10:34:00.001-08:00

Azerbaycan-İran resmi münasibetleri realliqla uzlaşmir By Tapdiq Ferhadoğlu
Baki
30/10/2009

Azerbaycan Xalq Cebhesi Partiyasi sedrinin xarici elaqeler üzre müavini Razi Nurullayev hesab edir ki, İran-Azerbaycan münasibetlerinin resmi seviyyesi ile qeyri-resmi seviyyesi bir-birine uyğun deyil. Cenab Nurullayevle müsahibenin tam metnini size teqdim edirik.

Sual: Azerbaycan-İran münasibetlerinin indiki seviyyesine sizin münasibetiniz necedir? Müxalifetin Azerbaycan-İran münasibetlerinde perkspektivlerle bağli fikirleri necedir?

Cavab: Resmi münasibetlerde her iki dövlet dostluq ve mehriban qonşuluq haqqinda beyanatlar verse de, qeyri-resmi seviyyede bir-birine qarşi hereketler qeyde alinir. Perde arxasinda baş verenler vizial olandan çox ferqlidir. Bu, ondan ibaretdir ki, Azerbaycan ve İran arasinda gizli bir mübarize gedir. İran Azerbaycanin İsraille dostluq etmesinden ve İsrail hökumeti ile elaqeler qurmasindan çox narazidir. Buna eks olaraq Azerbaycan hökumeti de İranin Ermenistan elaqeler qurmasindan, Ermenitanin iqtisadi cehedden güclenmesine kömek etmesinden ve Ermenistan prezidentinin birinci resmi qonaq seviyyesinde qarşilamasinda narazidir. Hesab edirem ki, İran daha çox dövletçilik tecrübesine malik bir ölke kimi sehv etmeye borclu deyildi ve bu addim İranin Azerbaycana sert bir mesaji kimi deyerlendirile bilerdi.

Sual: İran hökumetinin İranda yaşayan azerbaycanlilara münasibeti ile bağli Azerbaycan müxalifetinin mövqeyi necedi?

Cavab: Efsuslar olsun ki, 1988-ci ilden 2003-cü ile kimi Azerbaycan müxalifeti İranda yaşayan azerbaycanlilarin hüquqlarini müdafie edirdi, bununla bağli kifayet qeder toplantilar keçirirdi, meqaleler yazilirdi. Ancaq sonra ölkede deyişen veziyyet ve müxalifetin özünün durumunun
keskinleşmesi ve resurslardan azad olmasi onu daha öz daxili meseleler diqqet yöneltmeye sövq etdi. Amma bu o demek deyil ki, müxalifet bu meselelerde effektivsizlik gösterir. Azerbaycanda yaşayan 30 milyona soydaşimizin medeni hüquqlari qorunmalidir. Eger Ebülfez Elçibey prezidentliyi döneminde İranda yaşayan azerbaycanlilarin hüquqlarinin müdafiesi hökumetin ve siyasi partiyalarin siyasetinde prioritet idise, hazirda arxa plana keçib. Müxalifetin demokratiya ve azadliqlarin müdafiesi ile bağli o qeder çox problemleri var ki, Cenubi Azerbaycan meselesi ile meşğul olmağa sadece imkanlari qalmayib.

Sual: AXCP öz lideri ve Azerbaycan Milli Azadliq Herekatinin lideri Ebülfez Elçibeyin ideyalarini, xüsusile de İranda yaşayan azerbaycanlilarla bağli ideyalarini heyata keçirmek üçün gelecekde hansi planlari qurur. Proqraminiz necedir?

Cavab: Hesab etmirem ki, AXCP-nin bununia bağli intensive bir plani var. Ancaq zaman-zaman keçmişde bununla bağli müeyyen proqramlar olub. Bu gün gündemde hemin mesele o qeder de sert şekilde dayanmir. Çünki Azerbaycan özününü dövlet kimi asxlanilmasi ve möhkemlendirilmesi gündemdedir. Azerbaycanda demokratik prosesler gündemdedir. Azerbaycan özü bu qeder problem içinde yaşamaqla ve erazinin 20 faizi işğal altinda olmaqla, yeni bir erazi iddiasina düşmesi onun üçün qeyri-müqabil olardi. Onun üçün
AXCP hazirda öz proqraminda ve mülahizelerinde İrana heç bir erazi iddiasi ireli sürmür. Sadece olaraq partiya hesab edir ki, onlarin medeni hüquqlari qorunmalidir. Bizim bunu görmemeyimiz ise, elbette ki, bizi meyus edir.

http://www.voanews.com/azerbaijani/2009-10-30-voa9.cfm

Novruz Memmedovun fikirleri mentiqsizdir

2009-11-01T01:47:00.001-07:00

29 October, 2009, 0:33

Razi Nurullayev: “Bu seviyyede bir şexsin bele fikir seslendirmesi tamamile qeyri-ciddidir”

Elxan Mehdiyev: “Bu cür recimden bele fikir eşitmek tebiidir”

Prezident Administrasiyasinin beynelxalq elaqeler şöbesinin müdiri Novruz Memmedov “Turan” agentliyine verdiyi müsahibesinde seslendirdiyi bezi fikirler diqqeti celb edib. Azerbaycan-Ermenistan danişiqlarinda raziliğin ne vaxt elde edileceyi ile bağli suala resmi şexse xas olmayan bir terzde cavab veren Memmedov bütün mesuliyyeti ATET-in Minsk qrupununu hemsedr ölkelerinin üzerine qoyub. Maraqlidir ki, bu ölkeleri ermeniprest mövqede günahlandiran şöbe müdiri Rusiya ile bağli bir qeder ferqli fikir bildirib. O, Rusiya prezidentinin daha çox seyler gösterdiyini, Ermenistani inandirmaq üçün müeyyen addimlar atdiğini deyib. Bes Novruz Memmedovun bu kimi tezadli fikirlerine politoloqlar nece baxir? Deyilenlerle bağli politoloqlar Razi Nurullayev ve Elxan Mehdiyevin fikirlerini öyrendik.
- Novruz Memmedov deyib ki, Minsk qrupunun hemsedr ölkeleri Ermenistanin terefindedir. Eger beledirse, Azerbaycan niye Minsk qrupunun buraxilmasi ile bağli mesele qaldirmir? Ümumiyyetle, bele fikirlerin seslendirilmesi ne derecede doğrudur?

Razi Nurullayev:
- Bu bir az ritorik deyilmiş fikir ola biler. Amma eger bu, heqiqeten de dövletin mövqeyidirse, onda bu çox tehlükeli bir tendensiyadir. Hesab etmirem ki, Minsk qrupuna daxil olan bütün dövletler ermeniperest mövqe tuturlar. Ancaq dövlet bunu bilirse ve ermeniperest mövqe tutmaqlarina sübutlari varsa, neden onlarla emekdaşliq edir? Bu artiq mentiqe siğmayan bir yanaşmadir. Eger dövletin bele bir informasiyasi varsa, Minsk qrupu buraxilmasi ve yeniden yaradilmasi, yaxud da tamamile buraxilmasi üçün mesele qaldirmalidir. Ya da Minsk qrupu ile emekdaşliqdan imtina etmelidir. Ancaq Azerbaycan bu emekdaşliqdan imtina etmir. Daimi görüşler davam edirse, onda dövletin hereketlerinde böyük bir mentiqsizlik var. Novruz Memmedov seviyyesinde bir şexsin bele fikir seslendirmesi tamamile qeyri-ciddidir.

Elxan Mehdiyev:
- Hemsedr ölkelerin ermeniperest mövqe olmasini hami bilir. Öten il BMT Baş Assambleyasinda hemsedr ölkeler qetnamenin eleyhine ses verdi. Hetta neytral mövqede de olmadilar. Bu da onlarin bu işde vasiteçi yox, teref olduqlarini gösterdi.

- Novruz Memmedov deyib ki, gedin münaqişenin hellini hemsedr ölkelerden soruşun. Resmi şexsin bele bir fikir bildirmesi ne derecede mentiqlidir?
Razi Nurullayev:
- Bu dövleti temsil eden şexse layiq olmayan ifadelerdi. Dövlet onlar idare edirse, bu cür fikir söylemek mentiqden kenardi. Eger münaqişenin helli barede gedib Amerika ve Rusiyadan soruşacağiqsa, onda onlar gelib burda bizi idare etsin. Novurz Memmedovun tesmil olunduğu hökumet ise hakimiyyetden çekilsin. Bu cür fikirler dövlet xadimine heç cür yaraşmir.
Elxan Mehdiyev:
- Buna birce cavab vere bilerem ki, bu, facienin sonudur. 16 ildir milleti aldada-aldada 2009-ci ile getirib çixaran bir rejim sonda deyir ki, torpaqlarin azad edilmesini gedin ATET-in Minsk qrupundan soruşun. Bu meselenin helli Minsk qrupunun ne missiyasi, ne meqsedi, ne de öhdeliyi deyil. Azerbaycana neftden gelen milyardlarla pullari yollara, körpülere, yalançi qaçqin evlerine ve özlerinin işlerine serf edibler. Ordunu hazirliq veziyyetine getirmeyibler. Ordudaki veziyyeti görürük. Bu cür fikirler söylemek facienin sonudur. Azerbaycani quran, memleketi heçden yaradan türk esgerinin mezari üstünden Türkiye bayrağini götürmek de facienin sonudur. Bundan o terefe artiq heç bir şerhe ehtiyac yoxdur. Bu cür rejimden bele fikir eşitmek tebiidir.

- O bildirib ki, diger hemsedr ölkelerden ferqli olaraq Rusiya daha çox seyler gösterir. Bu fikirle ne derecede razisiniz?
Razi Nurullayev:
- Bu, artiq ritorik deyil, meqsedli şekilde söylenen fikirdi. Bu da ABŞ ve qardaş Türkiyeye qarşi Azerbaycan hökumetinin sergilediyi mövqeden ireli gelen bir tendensiyadir. Çünki artiq beynelxalq alem Azerbaycandaki qanunsuzluqlara göz yummaq fikrinde deyil. Azerbaycanda demokratik proseslerin süretlenmesi, insanlarin serbest toplaşmaq azadliği temin edilmesi, insan hüquqlari ile elaqeli konkret addimlarin atilmasi ile bağli tezyiqelr artir. Bu da hakimiyyete serf etmir. Yeqin bu sebebden Azerbaycanla Rusiya arasinda müeyyen razilaşmalar olub. Rusiya Azerbaycani bu cür tepkilerden ve demokratiya mesaclarindan qorumağa söz verib. Eyni zamanda Dağliq Qarabağ münaqişesinin helli ile bağli müeyyen seyler göstereceyini ve müsbet helline nail olacağini bildirib. Bunun üçün de Azerbaycan Novruz Memmedovun timsalinda Rusiyaya daha da yaxinlaşmağimiz barede mesaclar seslendirmekdedir.

Elxan Mehdiyev:
- Bu tam tecrübesiz ve savadsiz fikirlerdi. Bir terefden deyir ki, Minsk qrupu hemsedr ölkelerinin hamisi ermenilerin terefindedir. Diger terefden bu cür fikir söylemesi tam ziddiyyet teşkil edir. Minsk qrupu hemsedrleri hemişe bildirir ki, Qarabağ yegane meseledir ki, orada Amerika ile Rusiya arasinda yekdil fikir var. Yeni onlarin hamisi bu meselede ermeni terefine simpatiya ile yanaşir. Rusiya ile Amerika arasinda veziyyet ne qeder gerginleşse de, yene bu mesele ile bağli görüşler keçirib eyni fikirde olduğunu bildirirdiler. Bu da hemin simpatiyadan ireli gelirdi. Eger Rusiya terefi semimidirse, onda ne üçün 16 ildir torpaqlar işğal altindadir?

Fizze

http://azadliq.az/?p=34952

Razi Nurullayev beynelxalq forumdan qayidib

2009-10-28T09:41:00.001-07:00

28 October, 2009, 1:01

“Azerbaycan xalqi gözlediyi desteyi beynelxalq alemden ala biler”

AXCP sedrinin beynelxalq meseleler üzre müavini Razi Nurullayev 21-23 oktyabrda Ukraynanin paytaxti Kiev şeherinde Avropa Şurasinin teşkil etdiyi “Demokratiyanin Geleceyi Forumu”na qatilib. Forum “Seçki Sistemleri: 21-ci Esrde Demokratiyanin Möhkemlendirilmesi” mövzusunu ehate edib.
Forum yüksek seviyyede keçib ve onun işinde Avropa Şurasinin sedri Torborn Caqland, Ukrayna prezidenti Viktor Yuşenko, AŞPA-nin prezidenti Luis Maria de Puc ve ekser Avropa dövletlerinin yüksek çinli nazirleri, parlamentarileri, dövlet xadimleri ve ekspertler iştirak edib.

Razi Nurullayevden aldiğimiz melumata göre, Forum Avropa miqyasinda insanlarin sesverme faizinin get-gede daha aşaği düşmesi ve bunun qarşisini almaq üçün vetendaşlar ve hökumet arasinda qarşiliqli inam ve etibarin yaradilmasi, vetendaşlarin qerarvermede birbaşa iştirakinin temin edilmesi, yeni texnologiyalarin demokratik seçkilerin keçirilmesinde tetbiqi meseleleri, metbuatin azad seçkilerin keçirilmesinde danilmaz rolu ve beynelxalq standartlarin, xüsusen de, Avropa Şurasinin seçki standartlarinin demokratik seçkiler keçirilmesinde tetbiqi meselelerini müzakire edib.
AXCP sedrinin müavini Forum çerçivesinde bir sira vacib görüşler keçirib ve Azerbaycanda baş veren ictimai-siyasi veziyyeti, bloggerlerin ve curnalistlerin hebsi ve Belediyye seçkileri ile bağli demokratik qüvvelerin qarşilaşdiqlari problemleri de müzakireye çixarib.

Razi Nurullayevin söylediyine göre, dünyada demokratiyaya münasibet deyişmekdedir. Artiq imitasiya xarakterli demokratiyalar, saxta seçkiler, insan hüquqlarinin pozulmasi ve s. kimi meseleler daha çox qabarir ve bu meselelerde gözleme mövqeyi tutan ve yaxud daha dözümlü yanaşan ölkeler açiq fikirler söylemeye başlayirlar. Bu Forumda da bunun şahidi oldum ve hesab edirem ki, Azerbaycana da tam demokratiyanin geleceyi gün heç de uzaqda deyil. Beynelxalq ekspertlerin, hökumet nümyandelerinin de esas isteyi Azerbaycanda vahid merkezde birleşen ve uğurlu emekdaşliq eden müxalifet görmekdir. Bu zaman, Azerbaycan xalqi gözlediyi desteyi beynelxalq alemden ala biler.

Razi Nurullayev Forum çerçivesinde çox güclü elaqeler yaratdiğini ve bunun gelecekde hem AXCP-ye, hem de ümumilikde müxalifet düşergesine böyük kömeyi olacağini vuğuladi. Onun sözlerine göre AXCP lideri Eli Kerimli Avropa siyasetçileri arasinda kifayet qeder yaxşi taninir ve ona münasibet hedden artiq yüksek seviyyededir. Bu bize esas verir ki, demokratiya uğrunda mübarizemizi daha da metinleşdirek.

Razi Nurullayev yaxinlarda bir neçe seferlerini de reallaşdiracağini ve Azerbaycan müxalifetinin Avropa da sesinin lazimi yerlere çatmasi üçün bütün vasitelerden istifade edeceyini söyledi.

http://azadliq.az/?p=34694

Ekspert Erdoğanin İran seferini şerh edir

2009-10-28T09:34:00.001-07:00

28 October, 2009, 0:57

Baş nazirin ABŞ seferi erefesinde İrana getmesi tesadüf kimi qiymetlendirilmir

Razi Nurullayev: “İstisna deyil ki, İranla münasibetlerin normallaşmasini isteyen ABŞ mehz bu istiqametde Türkiyeye müraciet edib”

Türkiyenin baş naziri Receb Tayyib Erdoğanin İrana seferi bir sira suallar doğurmamiş deyil. Bele ki, diqqeti çeken ilk meqam baş nazirin İrana gelişinin ABŞ-a seferi erefesine tesadüf etmesidir. Diger terefden Erdoğan İrana sefer öncesi Britaniyanin “The Guardian” qezetine verdiyi açiqlamada İsrailin ünvanina sert mesaclar seslendirib. İsrail hökumetinin de cavabi özünü çox gözletmeyib ve İsrail xarici işler nazirinin sözçüsü Erdoğanin açiqlamasini “axmaq fikirler” adlandirib. Her bir halda Erdoğanin Qerble six emekdaşliğa can atdiği bir meqamda onun İrana seferi ve seslendirdiyi beyanatlar sual doğurmaya bilmez. Amma bezi ekspertlerin fikrince, Türkiyenin bu addimina onun son zamanlar Cenubi Qafqaz regionunda yürütdüyü siyaset fonunda baxmaq lazimdir.

AXCP sedrinin müavini Razi Nurullayev de bele düşünür. Türkiyenin bir müddet evvel de İsraille “soyuq müharibe” yaşadiğini deyen R.Nurullayev Şemon Peresle Erdoğan arasinda iqtisadi forumda olan qarşidurmani xatirlatdi: “Fikrimce, son zamanlar Türkiyenin qonşulari ile yaşadiği gergin münasibetler onun nüfuzuna böyük zerbe vurdu. Burada ilk növbede Türkiye Ermenistan serhedlerinin açilmasi zamani Azerbaycanla yaşanan gerginliyi misal göstermek olar. Bu baximdan istisna deyil ki, Türkiyenin baş naziri ister öz ölkesinin, isterse de Azerbaycan ictimaiyyetinin diqetini baş verenlerden yayindirmaq üçün İrana sefer edib”. Erdoğanin dine bağli insan olduğunu da unutmamağin terefdari olan R.Nurullyaev bildirdi ki, mehz ordunun tepkisi AKP-ye Türkiyede dini dövlet yaratmaq ideyasini gerçekleşdirmeye mane oldu: “AKP Türkiyenin dünyevi dövlet prinsiplerini mehz ordunun ciddi tepkisi neticesinde poza bilmedi. Amma hami çox gözel anlayir ki, Erdoğan özü şexsen dine bağli adamdir. Bu baximdan İranla elaqelerin normallaşdirilmasi onun da teşebbüsü ola biler. Amma eyni zamanda bu seferin Erdoğanin ABŞ-a seferi erefesine tesadüf etmesi bir sira ehtimallar yürütmeye imkan verir. İstisna deyil ki, İranla münasibetlerin normallaşmasini isteyen ABŞ mehz bu istiqametde Türkiyeye müraciet edib. Ve mehz Erdoğan Vaşinqtonun müeyyen mesaclarini resmi Tehrana çatdirir”. Qerbin hazirda İranla münasibetleri normallaşdirmağa çalişdiğini deyen R.Nurullyaev vurğuladi ki, bu hali Avropa Birliyinde İranla bağli birmenali fikirin olmamasi da tesdiq edir. “Türkiyenin ister Rusiya-Gürcüstan müharibesinden sonra teklif etdiyi “Qafqaz Evi” procesi, isterse de hazirda Qarabağ probleminin helline çalişmasi tesadüfi deyil. Bunula Türkiye özünü regionda lider ölke kimi teqdim etmeye çalişir”,- deye AXCP yetkilisi vurğuladi.

Xeyal

http://azadliq.az/?p=34692

Razi Nurullayev Avropa Şurasinin forumuna qatilacaq

2009-10-28T09:28:00.001-07:00

20 October, 2009, 23:35

AXCP sedrinin beynelxalq meseleler üzre müavini Razi Nurullayev 21-23 oktyabrda Ukraynanin paytaxti Kiev şeherinde Avropa Şurasinin teşkil etdiyi “Demokratiyanin Geleceyi Forumu”na qatilacaq. Forum “Seçki Sistemleri: 21-ci Esrde Demokratiyanin Möhkemlendirilmesi” adi altinda keçirilecek.
Tedbirin birinci günü Forumun işinde Avropa Şurasinin sedri Torborn Caqland (Thorbc”rn CAGLAND) ve Ukrayna prezidenti Viktor Yuşşenko iştirak edecekler. Bundan başqa, Forumun işinde ekser Avropa dövletlerinin yüksek çinli nazirleri, dövlet xadimleri ve ekspertler iştirak edecek.

Razi Nurullayevden aldiğimiz melumata göre, Forum Avropa miqyasinda insanlarin sesverme faizinin get-gede daha aşaği düşmesi ve bunun qarşisini almaq üçün vetendaşlar ve hökumet arasinda qarşiliqli inam ve etibarin yaradilmasi, vetendaşlarin qerarvermede birbaşa iştirakinin temin edilmesi, yeni texnologiyalarin demokratik seçkilerin keçirilmesinde tetbiqi meseleleri, metbuatin azad seçkilerin keçirilmesinde danilmaz rolu ve beynelxalq standartlarin, xüsusen de, Avropa Şurasinin seçki standartlarinin demokratik seçkiler keçirilmesinde tetbiqi meselelerini müzakire edilecek.
AXCP sedrinin müavini Forum çerçivesinde bir sira vacib görüşler keçirecek ve Azerbaycanda baş veren ictimai-siyasi veziyyeti ve Belediyye seçkileri ile bağli demokratik qüvvelerin qarşilaşdiqlari problemleri müzakireye çixaracaq.

http://azadliq.az/?p=33502

Erdoğan ABŞ-a neye göre gedir?

2009-10-19T12:18:00.001-07:00

17 October, 2009

Razi Nurullayev: “Bu sefer zamani esas toxunulacaq mövzu mehz Türkiye ile Ermenistanin imzaladiği protokollarin geleceyi olacaq”

ABŞ prezidenti Barak Obamanin Türkiyenin baş naziri Receb Tayyib Erdoğani Vaşinqtona devet etmesi bir sira suallar doğurur. Seferin meqsedi ve müzakire olunacaq meseleler barede melumat verilmese de, bezi ekspertlerin fikrince, sefer zamani esas müzakire predmeti mehz Türkiye-Ermenistan münasibetleri olacaq. Bu zaman ise Türkiyenin ABŞ terefinden tezyiqlerle üzleşeceyi istisna edilmir.

AXCP sedrinin müavini Razi Nurullayevin fikrince, Erdoğanin seferi zamani esas toxunulacaq mövzu mehz Türikiye ile Ermenistanin imzaladiği protokollar olcaq: “İki ölke arasinda imzalanan protokollar ABŞ-in teşebbüsüyle reallaşdiğindan Vaşinqton heç şübhesiz hazirda baş verenlerin tefeüratlarini öyrenmek isteyir. Bundan savayi Türkiyenin protokollarin parlamentde ratifikasiya olunmayacağiyla bağli beyanatlari diqqetden kenarda qala bilmez. ABŞ bu beyanatlari ümumiyyetle protokollara tehlüke sayaraq Türkiyenin tutduğu mövqeden geri çekilmesini de isteye biler. Hazirda regionda yeni situasiyanin yaranmasi bir sira sahelerde aydinliqlarin getirilmesini vacib edir. Görünür Erdoğanin ABŞ seferi ele mehz bu meqsedi daşiyacaq”.

Türkiyenin ABŞ qarşisinda tezyiqlere duruş getirib-getirmeyeceyine gelince ise R.Nurullayev hesab edir ki, resmi Ankara istediyi teqdirde bütün tezyiqlere sine gere biler, amma bunun üçün gerek masada olan problemler birbaşa Türkiyeni narahat etsin: “ABŞ prezidenti sefer müddetinde Türkiye baş nazirine müeyyen vedler vere biler ki, o, özünün sert mövqeyinden müeyyen qeder geri çekilsin. Amma bu vedlerin neden ibaret olacaği ve Türkiyenin baş nazirinin hemin vedlere nece reaksiya vereceyi melum deyil. Diger terefden Türkiye isteyeceyi teqdirde ABŞ kimi fövqeldövlet qarşisinda öz sözünü deye biler. Bunu bir neçe il evel Türkiyenin İraq kampaniyasi zamani Amerikaya gösterdiyi tepki de sübut edir. Nezere almaq lazimdir ki, o zaman Türkiyenin regiondaki nüfuzu hele indiki qeder Amerikani düşündürmürdü. İndi ise Türkiye daha nüfuzlu ve güclüdür. Amma bir meqamin da olmasi lazimdir ki, resmi Ankara tezyiqlere sine gersin. Gerek müzakireye çixarilan meseleler birbaşa Türkiyeni narahat etsin ve düşündürsün. Eks teqdirde Türkiyenin geri çekilmesini heç ne dayandira bilmez”.

Xeyal

http://azadliq.az/?p=33100

Azerbaycan taktiki sehve yol verib

2009-10-19T12:14:00.001-07:00

14 October, 2009

Evez Temirxan: «Eger bu protokol tesdiqlense, artiq Azerbaycanin ictimai reyinde evvelki Türkiye heyranliğini berpa etmek üçün iller, hetta onillikler lazim olacaq»

Razi Nurullayev: «Azerbaycanin bu prosesi dayandirmağa gücü çatmazdi»

Türkiye ile Ermenistan arasinda protokollar imzalanandan derhal sonra Azerbaycan xarici işler nazirliyi qonşu dövlete nota ünvanladi. Lakin bezi ekspertlerin fikrince, Azerbaycanin bu prosesden özü üçün menfeet elde etmek imkani olsa da, bundan yararlanmayib.
Amma proseslerin növbeti merhelesinde- parlamentlerin protokollari ratifikasiya edeceyi merhelede, Türkiyeye tesir etmek imkani var. Bes eslinde veziyyet necedir? Azerbaycan Türkiye-Ermenistan münasibetlerinin normallaşmasi prosesinden hansi menfeet elde ede, yaxud da bu prosesi hansi yolla engelleye biler?
Meseleye münasibet bildiren ALP sedr evezi Evez Temirxan Azerbaycanin taktiki sehve yol verdiyini, Türkiyeye yeterince tesir imkanlari olduğu halda, onlardan faydalanmadiğini qeyd etdi: “Azerbaycanin tesir imkanlari var idi. Ancaq bundan istifade etmedi. Bizim hökumet bu meseleye bigane yanaşdi. Ona göre de protokolun imzalanmasi gerçekleşdi. Azerbaycan bu meselede böyük taktiki sehve yol verdi. Amma indi de gec deyil. Azerbaycan parlamenti Türkiye parlamentine, dövlet başçisi ise bir daha Türkiyenin dövlet başçisi ve baş nazirine müraciet etmelidir. Bildirmelidir ki, bu protokolun imzalanmasi, tesdiq olunmasi Azerbaycanin xeyrine deyil, eyni zamanda iki ölke arasindaki münasibetlere hansisa formada xelel getire biler. Ona göre de bunun qarşisi alinmalidir. Mütleq Ermenistandan qovulmuş azerbaycanlilarin meselesi gündeme getirilmelidir. Hemin şexslere Ermenistan vetendaşliği verilmelidir. Yalniz Azerbaycanin serhed toxunulmazliğini, erazi bütövlüyünü, Dağliq Qarabağ da daxil olmaqla bütün erazisinde dövlet suverenliyini tanidiqdan sonra diplomatik münasibetlerin qurulmasi şerti ireli sürülmelidir. Dağliq Qarabağ da daxil olmaqla bütün torpaqlardan Ermenistan silahli qüvveleri çixarildiqdan sonra ise serhedlerin asilmasi gündeme getirilmelidir”.

E.Temirxanin sözlerine göre, baş verenler yalniz Azerbaycanin ziyaninadir: “Burda Azerbaycanin xeyrine heç ne yoxdur. Yeni faydalanmali nese görmürem. Eger Azerbaycan siyasi oriyentasiyasini deyişerse, başqa yönümlü siyaset yürütse, ele Qerb ölkelerinden bize zerbe vurula biler. Amma bu ağir veziyyetde Azerbaycan balansli siyaset yürütmeye mehkumdur. Eger bu protokol tesdiqlense, artiq Azerbaycanin ictimai reyinde evvelki Türkiye heyranliğini berpa etmek üçün iller, hetta onillikler lazim olacaq”.

Politoloq Razi Nurullayev ise Azerbaycanin baş veren prosesleri dayandirmaq gücünde olmadiğini vurğuladi: “Azerbaycanin bu prosesi dayandirmağa gücü çatmazdi. Çünki Türkiye ABŞ, Avropa ve özünün milli maraqlarini nezere alib, eyni zamanda regionda güclenmek üçün bu addimi atib. Hazirda Rusiya ile Türkiye arasinda regionda lider olmaq uğrunda mübarize gedir. Bu baximdan Azerbaycan prosesleri dayandira bilmezdi. Artiq qatar gedib, protokollar imzalanib. Türkiye terefini günahlandirmaq, tezyiq göstermek yersizdir. Geden qatari dayandirmaq olmaz. Azerbaycan artiq bu protokoldan özü üçün hansi menfeetleri götüre bileceyini düşünmelidir. Bunun üçün Türkiye dövleti ile müeyyen menada danişiqlar davam etdirilmelidir, parlamentde protokollarin tesdiqlenmesinin qarşisi alinmalidir. Ola bilsin ki, heç protokollar Ermenistan parlamentinden de keçmesin. Çünki orada da protokollarin imzalanmasina yanaşma birmenali deyil”. Politoloqun fikrince, hazirda Azerbaycanla Türkiye arasinda her hansi naraziliğin yaranmasi yalniz Ermenistanin xeyrinedir: “Türkiye Ermenistanla serhedi Kelbecerin işğalina göre bağlamişdi. Bu sebebden serhedlerin açilmasinin qarşisini almaq üçün Azerbaycanin elinde yeterince deliller ve sübutlar var. Türkiye de deye biler ki, eger serhedlerin bağlanmasina sebeb olan mesele aradan qaldirilsa, Kelbecer azad edilse, serhedler açila biler. Ancaq indiki meqamda Türkiye ile Azerbaycan arasinda her hansi naraziliğin yaranmasi ve fikir ayriliğinin olmasi Ermenistanin xeyrine işleyecek”.

Fizze

http://azadliq.az/?p=32249

Kişinyov sammiti niye neticesiz oldu?

2009-10-10T11:11:00.001-07:00

10 October, 2009, 8:48

Razi Nurullayev: «Serkisyan Nyu-Yorkda olarken ermeni diasporunun ona sert mesajlar ünvanlamasi veziyyetin qelizliyinden xeber verir»

Azerbaycanla Ermenistan prezidentlerinin Kişinyovda Qarabağ münaqişesinin helline dair keçirdiyi 4 saatliq görüşü neticesiz başa çatib. Bele ki, sözügeden görüş erefesinde bezi ekspertler münaqişenin helli istiqametinde irelileyişin olacağina dair optimist ehval-ruhiyyede olsalar da, neticeler bu fikirde olmağa esas vermir. Bir sira ekspertler münaqişe terefleri arasinda Qarabağ etrafinda 4-5 rayonun qaytarilmasina dair heç olmasa şifahi razilaşmanin elde olunacağini gözleyirdi. Bunun sebebi ise oktyabrin 10-da Türkiye ile Ermenistan arasinda serhedlerin açilmasina dair protokolun imzalanmasi idi.

Qarabağ münaqişesinin çözülmesine dair aparilan danişiqlar prosesinde müzakire olunan meseleler baresinde ictimaiyyete olduqca az melumatin verildiyini deyen AXCP sedrinin müavini Razi Nurullayevin fikrince, danişiqlar prosesinde bir sira sahelerde razilaşma elde olunsa da, bu açiqlanmir. R.Nurullayev hesab edir ki, bunun sebebi Ermenistan daxilindeki gergin siyasi durumdur: “Düşünürem ki, Türkiye-Ermenistan serhedlerinin açilmasiyla paralel olaraq Qarabağ münaqişesinin helli istiqametinde de bir sira mühüm qerarlar qebul olunub. Sadece olaraq onlar Ermenistan hakimiyyetini daha da ağir veziyyete salmamaq üçün açiqlanmir. Çünki Qarabağ problemiyle de bağli irelileyiş olmasaydi, Türkiye resmilerinin son zamanlar münaqişenin helliyle bağli vedleri bu cür intensiv olmazdi. Diger terefden o da diqqetden yayinmamalidir ki, müxtelif beynelxalq ekspertler öten müddet erzinde regiona sefer ederek hemserhed rayonlarda müeyyen texniki araşdirmalar apariblar”.

Ermenistan hakimiyyetinin hazirda ölke daxilinde veziyyetinin olduqca acinacaqli olduğunu düşünen R.Nurullayev bildirdi ki, S.Sarkisyan Nyu-Yorkda olarken ermeni diasporunun ona sert mesajlar ünvanlamasi veziyyetin qelizliyinden xeber verir: “Hesab edirem ki, Ermenistan rehberliyi cereyan eden proseslerde hem Rusiyanin, hem de Qerbin desteyini almaq isteyir ki, ölke daxilinde mövqelerini möhkemlendirsin. Diger terefden Ermenistan oktyabrin 10-da imzalanacaq protokolun hansi neticeler vereceyini hele özü üçün deqiqleşdirmeyib. Ona göre de protokol imzalanandan, müeyyen meqamlar deqiqleşenden sonra Qarabağ münaqişesinin helliyle bağli konkret neticeler açiqlana biler”.

Xeyal

http://azadliq.az/?p=31659

Erdoğan özünü siğortalayir

2009-10-09T13:08:00.001-07:00

“Bu, Ermenistana yönelik bir mesaj ola biler”

Razi Nurullayev: “Qarşiliqli razilaşmalara emel olunmazsa, Türkiye protokollarin parlamentden keçmesine ve mehriban qonşuluq münasibetlerinin yaranmasina cavabdeh deyil”

9 October, 2009, 0:49

“Bu, Ermenistana yönelik bir mesaj ola biler”

Razi Nurullayev: “Qarşiliqli razilaşmalara emel olunmazsa, Türkiye protokollarin parlamentden keçmesine ve mehriban qonşuluq münasibetlerinin yaranmasina cavabdeh deyil”

Türkiye baş naziri Receb Tayyib Erdoğan Ermenistanla protokollarin oktyabrin 10-da imzalanacağini bir daha tesdiqleyib. Senedlerin imzalanmasi tarixi yalniz Ermenistanin her hansi bir deyişiklikle bağli xahiş edeceyi halda başqa vaxta keçirile biler. Bu sözleri baş nazir ABŞ-in “The Wall Street Jornal” qezetine verdiyi müsahibede deyib. Protokollar imzalandiqdan sonra qüvveye minmesi üçün bu senedlerin parlamentlerde ratifikasiyasi teleb olunduğunu xatirladan Erdoğan Türkiye parlamentinin onlari tesdiqleyeceyine zemanet vermediyini deyib. Qeyd edek ki, Türkiye parlamentinde AKP-nin ses çoxluğu var. Bele olan halda baş nazirin seslendirdiyi fikirler manevr, yoxsa heqiqeten de eminliyin olmamasi kimi qebul edilmelidir.

Meseleye münasibet bildiren AXCP sedrinin müavini, politoloq Razi Nurullayevin sözlerine göre, bu, ilk növbede Ermenistana yönelik mesaj ola biler: “Burda üç meqami qeyd etmek olar. Birincisi, bu yalniz Azerbaycan, ABŞ ve Avropa dövletlerine ismarlanan mesaj deyil. Bu, Ermenistana yönelik bir mesaj ola biler. Yeni protokollari imzalaya bilerik, diplomatik eleqeler yaradila biler. Amma bu heç de o demek deyil ki, protokollari imzalamaqla artiq sizinle dost-qardaş olduq ve aramizda heç bir problem qalmadi. Qarşiliqli razilaşmalara emel olunmazsa, Türkiye protokollarin parlamentden keçmesine ve mehriban qonşuluq münasibetlerinin yaranmasina cavabdeh deyil. Bununla da ortaliqda tekce Türkiye ile Ermenistanin deyil, eyni zamanda Azerbaycanin da maraqlarinin olduğunu demek isteyir. Yeni Qarabağin azad olunmasi ile Türkiye-Ermenistan serhedlerinin açilmasi bir-birine bağli meseledir”. Politoloq ortada başqa meqamlarin ola bileceyini de vurğuladi: “İkinci meqam da var. Hem Avropa dövletleri, hem Amerika Türkiyeye yeterince tezyiq gösterirler. Bundan elave, Türkiyenin özü de Avropa Birliyine daxil olmaq ve regionda güc olmaq üçün seyler gösterir. Ola bilsin ki, bu tezyiqlerin esasinda AKP sona qeder davam getirmesin ve müeyyen meqamda bezi razilaşmalara, yaxud yumşalmalara getsin. Ancaq bu yene de o demek deyil ki, müeyyen razilaşmalar olmalidir. Bu, belke de Erdoğanin özünü siğortalamasidir. Eger bele bir hal baş vererse, o bununla bağli xeberdarliq etdiyini deye biler”.

R.Nurullayev Erdoğanin bele fikir söylemesi üçün başqa bir sebebin olduğunu da qeyd etdi: “Ortada Azerbaycanin ve Türkiyenin qarşiliqli maraqlari var. Qardaş dövletler arasinda nifaq düşe biler. Serhedlerin açilmasi artiq Türkiyenin iç meselesi deyil. O baximdan hesab etmirem ki, AKP-nin ses çoxluğuna sahib olduğu Türkiye parlamentinin bütün üzvleri Erdoğan kimi düşünsünler. Orda böyük bir fikir müxtelifliyi olacaq. Ola bilsin ki, AKP-den olan parlament üzvlerinin yarisi bu protokollara imza atilmasina qarşi çixsin. Çünki artiq onlara heç bir tezyiq edilmir. Burda artiq ortaliqda meneviyyat, qardaşliq, Türkiye ve Azerbaycanin maraqlari var. Bu baximdan AKP-den olan parlament üzvleri üreklerinin sesine qulaq asib sesvermeye gedecekler”.

Fizze

http://azadliq.az/?p=31480

İranin "Seher"i Azerbaycan XİN-in keskin notasindan sonra da susmadi

2009-10-09T13:01:00.001-07:00

Razi Nurullayev: "İran diger dövletlerle münasibetlerini hemin dövletlerin İsraille münasibetleri esasinda qurur"

İranin resmi qurumu olan Radio ve Televiziya Teşkilatina mexsus "Seher" televiziya kanalinin www.azeri.irib.ir saytinda dövlet bayrağimizin, ayri-ayri milli simvollarimizin tehqir olunmasi halina mütemadi olaraq rast gelirik. Son bir heftede İranin "Seher" telekanali bir neçe defe Azerbaycanin dövlet simvollarini tehqir eden hereketlerde bulunub.
   Baş verenlerle bağli Azerbaycanin Xarici İşler Nazirliyi İranin Bakidaki sefirliyine nota gönderib. Notada Azerbaycan Respublikasinin daxili ve xarici siyasetile bağli videoçarxda ve meqalede ölkemize qarşi yönelen tehqirlere etiraz ifade olunub. İran sefirinin diqqetine çatdirilib ki, bu materiallarda Azerbaycan Respublikasinin dövlet siyaseti meqsedyönlü şekilde tehrif olunub, milli remzi olan bayraği tehqir edilib, hemçinin, Azerbaycan hökumeti ve Milli Meclisinin üzvlerine ve diger dövlet memurlarina qarşi böhtan xarakterli ittihamlar yer alib.
   İran sefirliyi, hele ki, Azerbaycan XİN-nin notasina cavab vermeyib.
   İran televiziyasinda Azerbaycan bayrağinin, hakimiyyet nümayendelerinin tehqir olunmasi birinci defe deyil ki, baş verir. Ekspertler sonuncu kampaniyanin tesadüfi hesab etmir. Azerbaycan-İsrail münasibetlerinin yaxinlaşmasi, Dağliq Qarabağ münaqişesinin hellile bağli müeyyen ümidlerin yaranmasi, qanunsuz tikilen bir neçe mescid binasinin sökülmesi kimi olaylar İranin bezi dairelerinde qiciq yaradib. Resmi Tehran Azerbaycandan gelen qiciqlara qarşi reaksiyani "Seher" telekanali vasitesile ifade edir.

Politoloq Razi Nurullayeve göre, İran diger dövletlerle münasibetlerini hemin dövletlerin İsraille münasibetleri esasinda qurur: "İran İsraili dövlet kimi tanimir. Ora sefer eden her bir insana şübhe ile yanaşir.
   Pasportunda İsrail möhürü olan şexsler İrana çetinlikle gede bilir. İran zaman-zaman Azerbaycan-İsrail münasibetlerine qarşi çixib. Defelerle Azerbaycan dövletine, vetendaş cemiyyetine mesajlar gönderib ki, müselman olmayan, xüsusile İran ve ABŞ dövletlerile six münasibet qurmasin. İsraille İran arasinda problem varsa, birinci Felestini dövlet kimi tanimirsa, buna göre Azerbaycan xarici siyasetini deyişmemelidir.
   Azerbaycan heç bir dövletin diqtesile oturub-durmamalidir. İran İslam Respublikasinin özü defelerle elinde bayraq tutduğu müselmançiliq, islamçiliğin şüarlarina xilaf çixib.
   Azerbaycan erazilerini işğal eden Ermenistana İran qucaq açib, bu ölkenin resmilerine xoş münasibetler gösterib. Bu Azerbaycana gönderilen bir mesajdir. İsraille bizim yaxşi münasibetlerimiz olub. Yehudlilerele hemişe dost-qardaş olmuşuq. Ona göre de İran bele bir varianta el atib. İrana göre Azerbaycan İsraille münasibetlerini pozmayacaq".

Ruslan XELİL

http://www.baki-xeber.com/2009/10/09/get=34511#

Türkiye-Ermenistan danişiqlari sürpriz ved edir

2009-10-08T00:41:00.001-07:00

Razi Nurullayev: «Türkiyenin Azerbaycana qarşi addim ata bileceyi söhbeti gündemden çixib»
Arif Yunus: «Türkiye Avropa Birliyine üzv olacağina emin olsa, Azerbaycanin reaksiyasina ehemiyyet vermeyecek»
Türkiye ile Ermenistan arasinda protokollarin bu günlerde imzalanmasina dair melumatlar özünü doğrultmayib. Ister Türkiye, ister Ermenistan, isterse de Azerbaycanda naraziliqla qarşilanan meselenin ne vaxt ve nece hellini tapacaği melum deyil. Bu erefe ise Azerbaycan XIN müavini Araz Ezimov ölkemizin protokollarin imzalanacağindan narahatçiliğini ifade edib.
Nazir müavini Dağliq Qarabağ münaqişesi ile Ermenistan-Türkiye münasibetlerinin ayriliqda hellinin mümkün olmadiğini deyib. O, protokollar imzalansa, bundan derhal sonra Türkiyeye yeniden tezyiqlerin başlanila bileceyini de qeyd edib. Bele ki, ermeni lobbisi yeniden ABŞ Konqresinde qondarma ermeni soyqirimi meselesini qaldira biler. Ezimov bele bir “qara rengli” ssneranin heyata keçmesini arzulamadiğini ve bundan narahatliq keçirdiyini deyib.

Bes Araz Ezimovun qeyd etdiyi tezyiqler neden ibaret ola biler ve bele olan halda Türkiye hansi addimlari atacaq?
Meseleye münasibet bildiren AXCP sedrinin müavini, politoloq Razi Nurullayev Ezimovun narahatçiliğinin esasli olduğunu deydi: “Elbette, Araz Ezimov bele bir fikir seslendirirse, demek narahatçiliq var. Türkiye-Ermenistan serhedlerinin açilmasi ve Qarabağ meselesi bir birinden ayrila bilmez. ABŞ prezidenti Barak Obamanin bunlarin ayri mesele olmasi ile bağli fikir seslendirmesi onun marağindan ireli gelir. Yeni Türkiye ile Ermenistan arasinda münasibetler düzelmelidir ve bundan sonra artiq Dağliq Qarabağ münaqişesinin de hellinde müeyyen gelişmeler ola biler. Ancaq bu, Azerbaycana serf eden variant deyil. Güman etmirem ki, Türkiye Azerbaycanin eleyhine işleyen ve ölkemize zerbe vura bilecek addim atsin. Tezyiq altinda olmasina baxmayaraq, Azerbaycanin maraqlarina zidd addim atmayacaq. Türkiye terefinin elinde ehemiyyetli kartlar olmasa, çox asanliqla Ermenistanla serhedleri açmaz. Ola bilmez ki, Türkiye kimi oturuşmuş, böyük resurslara malik dövlet evvelceden bu meseleleri düşümesin. Ola bilsin ki, hele masa üzerinde bizim xeberimiz olmayan müeyyen meseleler var”.
Politoloq her bir halda Türkiyenin Azerbaycanin maraqlarini nezere alacağina ümid etdiyini vurğuladi: “Yeqin ki, Türkiye meselenin bütün tereflerini nezere alib. Azerbaycanin maraqlari ile onun maraqlari eynilik teşkil edir. Bezi sürprizler ola biler. Ola bilsin yaxin günlerde bizim bilmediyimiz meqamlar açiqlansin. Onda daha aydin şekilde Türkiyenin Azerbaycanin maraqlarini ne derecede nezere aldiğini göreceyik. Ancaq istenilen halda Türkiyenin Azerbaycana qarşi bir addim ata bileceyi söhbeti gündemden çixib”.

Konfliktoloq Arif Yunus Türkiye ile Ermenistanin münasibetlerinin normallaşmasi prosesinin menfi cehetleri ile yanaşi müsbet meqamlarinin da olduğunu vurğuladi: “Türkiye-Ermenistan münasibetlerinin normallaşmasi ile bağli geden prosesin hem menfi, hem müsbet tesiri ola biler. Eslinde Türkiyede ermeni faktoru o qeder de böyük rol oynamir. Türkler üçün esas rolu Avropa faktoru oynayir. Türkiye Avropa Birliyine daxil olmaq isteyir. Avropa terefi hemişe ermeni faktorunu ireli sürür. Bildirirler ki, bu mesele hell olunmasa, birliye daxil olmaq meselesi gündemde olmayacaq. Amma ermeniler üçün bu heqiqeten de ciddi meseledir. Onlarin mentaliteti, şüuru daşnak ideologiyasi esasinda qurulub. En azi iki nesil lazimdir ki, ermenilerin şüuru deyişsin. Ona göre Ermenistanda buna birmenali münasibet yoxdur. Diaspora keskin reaksiya verib. Orada esas rolu daşnaklar oynayir. Daşnak Partiyasinin ideologiyasi ise antitürk xarakteri daşiyir. Ona göre bu prosesler başa düşülendir”.
Ekspertin sözlerine göre, protokollarin imzalanmasindan sonra Ermenistanda veziyyetin hansi istiqametde deyişeceyi de melum deyil: “Protokollara qol çekenden sonra proseslerin menfi, ya müsbet xarakter alacağini indiden demek olmaz. Ola bilsin, Ermenistanda veziyyet pisleşsin. Bu, bize de tesir edecek”.
A.Yunusun fikrince, Türkiye Avropa Birliyine üzv olacağina emin olsa, Azerbaycanin reaksiyasina ehemiyyet vermeyecek: “Azerbaycanin Türkiyeye tezyiq etmek üçün imkanlari var. Amma türkler Avropa terefinden zemanet alsa, buna fikir vermeyecek. Ancaq eger Avropa terefinden müsbet cavab olmasa, onda türkler yene de hemişeki kimi qardaşliqdan, dostluqdan danişacaqlar. Yeni burda esas rolu biz yox, Avropa oynayir”.

Fizze

http://azadliq.az/?p=31217

AXCP sedrinin müavini sefirlik nümayendeleri ile görüşüb

2009-10-07T01:25:00.000-07:00

6 oktyabr da AXCP sedrinin Beynelxalq Meseleler üzre Müavini Razi Nurullayev, Amerika Birleşmiş Ştatlarinin siyasi mesleler üzre müşaviri xanim Coanna Qanson (Joanna Ganson) ve Böyük Britaniya sefirliyinin siyasi mesleler üzre müşaviri xanim Katerin Kliv (Catherine Cleeve) ile görüş keçirib. Görüşde ümumi tanişliqla yanaşi, belediyye seçkileri, partiyalararasi münasibetler, son zamanlar demokratik inkişaf sahesinde gerilemeler, hebsde olan jurnalsitler ve bloqqerlerin hele de hebsde saxlanmasi meselesi müzakire mövzusu olub. Görüşde qarşiliqli maraq kesb eden bir sira geniş spektrli meseleler de müzakire edilib.

İran mövqelerinden geri çekilmeyecek

2009-09-30T04:13:00.001-07:00

29 September, 2009, 21:58

Razi Nurullayev: “İran Avropanin enerjiye olan ehtiyacindan istifade ederek özüne müttefiqler axtarişindadir”

İranin nüve proqramiyla bağli mesele yeniden beynelxalq gündelikdedir. BMT-de İranla elaqedar müzakirelerin neticesi olaraq resmi Tehrandan oktyabrin 1-ne qeder ireli sürülen şertlerin yerine yetirilmesi istenilib. Bütün bu hadiselerin fonunda ise İran “Şahab-3″ ballistik raketini uğurla sinaqdan keçirir. Herbi analitikler İranin bu raketlerle İsrail erazisini ve Fars Körfezindeki ABŞ bazalarini vurmağa qadir olduğunu bildirirler. Bu ise heç şübhesiz Qerbin diqqetinden yayinmamiş deyil.

AXCP sedrinin müavini Razi Nurullayevin fikrince, hazirda müşahide olunan prosesler Qerbin İranla bağli heyata keçirdiyi vahid plandir. İranin mütamadi olaraq Qerbe güc nümayiş etdirmesinin tesadüfi olmadiğini düşünen R.Nurullayev bildirdi ki, bununla resmi Tehran mövqelerinden bele asanliqla geri durmayacağini nümayiş etdirir: “İranin raket sinaqlari Avropa ve ABŞ-a ünvanlanan bir mesacdir ve bele görünür ki, Tehran mövqelerinden imtina etmek fikrinde deyil. İran uzun müddetdir ki, nüve proyektini dinc meqsedlerle inkişaf etdirdiyi fikrini formalaşdirmağa çalişir. Hazirda İran başqa bir siyaset de yürüdür ki, bu da Avropanin zeif nöqtesidir. Söhbet Avropanin enerji asliliğindan çixarilmasindan gedir. Hazirda İran mehz bu faktordan istifade ederek Avropada özüne müttefiqler axtarişindadir”.

Avropa ölkelerinin de İrana qarşi mövqeyinin birmenali olmadiğini deyen R.Nurullayev bildirdi ki, İrana qarşi uzun müddetli tezyiqlerin Tehrani daha da aqressivleşdirmesi bezi Avropa ölkelerini fikrinden daşindirib: “Düşünmürem ki, İran uzun müddetdir ki, mübarize apardiği nüve proyektinden imtina edecek. Diger terefden İran nüve layihesini daha da inkişaf etdirmek üçün bu yaxinlarda Çinden nüve yanacaği alib. Amma Tehran da anlayir ki, mövqeyinde müeyyen yumuşalmalara getmelidir. Lakin o birmenalidir ki, bu yumşalma nüve proyektinden imtinayla bağli olmayacaq. İranin geri çekilmesi olmadan regiondaki atmosfer tehlükeli hedde qeder gerginleşe biler. Diger terefden İranin müttefiqleri olan Rusiya ve Çin de evvelkitek Tehrani birmenali desteklemirler”.

Xeyal

http://azadliq.az/?p=29885

Rusiya İrani Qerbe qurban verir

2009-09-26T11:12:00.001-07:00

25 September, 2009, 23:04

"İranin teklenmesi prosesi gedir"

Zerdüşt Elizade: "Rusiya ABŞ-la birlikde İranin herbi nüve proqramina qarşi çixmağa hazirdir"

Razi Nurullayev: "Rusiya bu prosese qoşulandan sonra İran regionda teklenmesini görüb bir qeder yumşalmali olacaq"

BMT Baş Assambleyasinin 64-cü illik sessiyasi çerçivesindeki çixişlardan sonra ABŞ prezidenti Barak Obama ve Rusiya prezidenti Dmitri Medvedev öz aralarinda ikiterefli görüş keçirib. Bu görüşde gözlenildiyi kimi İran meselesi ve ABŞ-in raketden müdafie planlari müzakire edilib. Rusiya prezidenti görüşden sonra keçirilen metbuat konfransinda uzun müddetden sonra ilk defe iki ölke arasindaki münasibetlerde müsbet deyişiklikler baş verdiyini deyib. Medvedev ABŞ administrasiyasinin raketden müdafie sistemi ile bağli son addimini müsbet hadise adlandirib. O, Rusiyanin raketden müdafie sistemleri meselesinde ABŞ ve Avropa ölkeleri ile emekdaşliğa hazir olduğunu deyib. İran meselesi haqda danişan Medvedev Barak Obama ile danişiqlarda Tehranin nüve silahina malik olmasinin yolverilmezliyi haqda bu ölkeye aydin mesac gönderilmesine terefdar olduğunu bildirib. Medvedevin fikrince, bu cür meselelerin en yaxşi hell yolu danişiqlardir, lakin bezi hallarda sanksiyalara da el atmaq lazim gelir. Rusiya prezidentinin bu sözleri onun İrana qarşi BMT Tehlükesizlik Şurasinda qetname qebul edilmesine terefdar olduğu anlamina gelir. Obama da tesdiq edib ki, eger İran nüve silahlarinin yayilmamasi haqda müqavileni ciddiye almazsa, o zaman Rusiya ile ABŞ-in bu ölkeye qarşi sanksiyalara el atmasi barede razilaşma var.

Rusiya prezidentinin bele fikirler seslendirmesi onun İrani Qerbe qurban vermesi kimi qiymetlendirilir. Eslinde ise veziyyet necedir ve Rusiyanin bu hereketi İrana ne ved edir?
Meseleye münasibet bildiren politoloq Zerdüşt Elizade Rusiyanin ilk günden İranin herbi nüve proqramini desteklemediyini xatirlatdi: "Evvela Rusiya İranin herbi planini desteklemir. Onun sülh proqramini destekleyir. Hetta İranda atom stansiyasinin tikilib sona çatdirilmasinda iştirak edirdi. Bundan xeyli miqdarda menfeet de götürmüşdü. İndiye qeder de işler davam edir. Qerb de sözde İranin dinc nüve proqramina etiraz etmir. Ancaq atom bombasi elde etmesinden çekinir. Buna dair xeyli mübahiseler var. Rusiya da deyir ki, biz de nüve bombasi elde etmeyin eleyhineyik. Bunun üçün ne lazimdir edin, ancaq esassiz zora yol verilmesin. Amerikanin esassiz olaraq Efqanistana, İraqa girmesi, Serbiyani bombalanmasi, diger qanunsuz hereketleri, üstelik İsrailin hikkesi, qanunsuzluğu, irqçiliyi, ereblere verdiyi zülmü, kütlevi qirğinlar dünyani boğaza yiğib. İnsanlar növbeti bele bir maceraya sövq edilmek istemir". Politoloq Rusiyanin ABŞ-la birge İranin herbi nüve proqramina qarşi çixmağa hazir olduğunu da dedi: "Rusiya Amerikanin antiraket qurğularini quraşdirmaq niyyetinden el çekmesini müsbet qiymetlendirib. ABŞ-la birlikde İranin herbi nüve proqramina qarşi çixmağa hazir olduğunu, lakin dinc nüve proqramina etiraz etmediyini deyib. Rusiya da Amerikanin qanunsuz, esassiz olaraq İrana hücumunun eleyhinedi. Herçend bezileri deyir ki, İrana hücum Rusiyaya milyardlarla dollar pul getirer. Çünki neftin qiymeti ağlasiğmaz derecede yükselecek". Z.Elizade İranin Rusiyaya inanmadiğini da qeyd etdi: "Düşünmürem ki, İran Rusiyaya bel bağlayir. Çünki Rusiya çox naxelef, namerd bir dövletdir. Amma müeyyen vaxtlarda İran Rusiya-Amerika ziddiyyetinden istifade edib. İndi eger İran iki ölke arasinda münasibetlerin yumşaldiğini görse, söhbetini deyişecek".

Politoloq Razi Nurullayev de hazirda İranin teklenmesi prosesinin getdiyini vurğuladi: "Bir müddet evvel Türkmenistanin herbi baza yaratmaq niyyetine düşmesi İran ve Rusiyaya yönelik bir addim idi. Yeni İran ile Rusiya arasinda böyük münaqişeler yaşana biler, iki ölke bir birinden uzaqlaşa biler. Medvedevle Obama arasinda aparilan söhbetler esnasinda melum olub ki, Amerika ile Rusiyanin bir birinin yaninda olmasi daha yaxşi haldir, neinki bir-birine qarşi olmasi. Bu baximdan İranin teklenmesi prosesi gedir. Bundan sonra proses daha da derinleşecek. Meselelerin kökünde ise ABŞ-in Çexiya ve Polşada REM sistemlerini yerleşdirilmekden imtina etmesi oldu. Rusiya da Kalininqradda raket yerleşdirmekden imtina etdi. Artiq ABŞ-la Rusiya arasinda bir birine strateci zerbe vurmamaq baximindan yaxinlaşma emele gelir". R.Nurullayevin sözlerine göre, artiq Rusiya Putin dövründe olduğu kimi ultimatum dilinde danişmaqdan çekinir: "Rusiya Putinin dövründe ölkelerle daha çox ultimatum dilinde danişirdi. Ancaq artiq zaman deyişib ve ultimatum dili ile danişmaq yolverilmezdir. Bu baximdan Rusiya öz siyasetinde çox düzgün korrekteler etmekdedir".
Politoloq İranin öz siyasetini bir qeder yumşaldacağini da qeyd etdi: "İran bu derecede aqressiv davam ede bilmeyecek. Rusiya bu prosese qoşulandan sonra İran regionda teklenmesini görüb bir qeder yumşalmali olacaq. Bunun üçün Ehmedinecad ölkesinde proqressiv düşünen ekspertlerin meslehetlerini nezere almalidir. Eger deyilenlere qulaq asmasa, öz şexsi ambisiyalari baximindan fikir yürütse, mesele daha da derinleşe biler. Ancaq fikrimce, İranin münasibetlerinde müeyyen yumşalmalar olacaq ve yaxin zamanlarda Amerikaya doğru müeyyen addimlar atila biler".

Fizze

http://azadliq.az/?p=29322

Azərbaycanı "çeçen oyunu"na qatmaq istəyi, ya...

2009-09-25T07:32:00.001-07:00

Razi Nurullayev: "Kadirov özü de Azerbaycandan Çeçenistana silah ötürülmesine inanmir"

Hikmet Hacizade: "Ola bilsin ki, dağ ciğirlari ile çeçenlere silah ötürülür"

Artiq neçenci defedir ki, Rusiya terefi, Gürcüstanla yanaşi, Azerbaycani da Çeçenistandaki döyüşçüleri silahlandirmaqda ittiham edir. Sonuncu bele ittiham Çeçenistan prezidenti Ramzan Kadirov terefinden ireli sürülüb. Onun sözlerine göre, Gürcüstan ve Azerbaycanda sovet silahlari ile dolu anbarlar yerleşir.
   Ele buradan da silahlar quldurlara gönderilir. Lakin nedense, Kadirov bu silahlarin hansi yollarla Çeçenistan erazisine getirilmesinden danişmayib. Serhedi ise, Azerbaycan Dövlet Serhed Xidmetile yanaşi, Rusiya Federal Tehlükesizlik Xidmeti mühafize edir. Kadirovun sözlerinden bele çixir ki, Rusiya FTX-si ya serhedi mühafize ede bilmir, ya da meqsedli şekilde çeçen döyüşçülerine silah ötürülmesine şerait yaradir.
   Ekspertler Kadirovun, hemçinin Rusiyanin ayri-ayri hökumet nümayendelerinin bu tipli açiqlamalarini atilmasi planlaşdirilan addimlara zemin yaratmaq cehdi kimi qiymetlendirir.
   Yeni Rusiya Dumasi prezidente terrorçuluqla mübarize üçün diger dövletlerin erazilerinde herbi emeliyyatlar aparmaq barede qerar qebul etmek selahiyyeti verib. Gürcüstan, Azerbaycan ve diger ölkelerde Rusiyaya qarşi terrorçularin olduğu aşkar edilerse, resmi Moskva hemin erazilerde herbi emeliyyatlar apara biler.
   Bu menada, ekspertler Kadirovun açiqlamasinin daha çox siyasi maraqlara xidmet etdiyini düşünür.
   Bildirilir ki, Azerbaycandan çeçen yaraqlilarina silah ötürülmesi realliqda mümkün deyil. Azerbaycanda istifade olunan silahlar Rusiya istehsalidir. Hem de ölkemizin silaha ehtiyaci olduğu ve bu saheye xeyli vesait serf etdiyi bir vaxtda çeçenlere silah ötürmesi mentiqe siğmir. Söhbet "El-Qaide" kimi terror teşkilati üzvlerinin Çeçenistana keçmesinden gede biler ki, bu halda da mesuliyyeti Azerbaycan yox, Rusiya serhedçileri daşiyir.
   Politoloq Razi Nurullayevin sözlerine göre, Kadirov özü de Azerbaycandan Çeçenistana silah ötürülmesine inanmir: "Azerbaycanin Çeçenistanla birbaşa serhed xetti yoxdur. Silah Azerbaycandan Gürcüstana, Gürcüstandan ise Çeçenistana keçirilmelidir. Bes, Rusiya serhedçileri hara baxir? Ona göre de, men bu kimi meseleleri qeyri-ciddi qebul edirem".
   R.Nurullayevin sözlerine göre, ortada Rusiya-Azerbaycan münasibetlerinin gerginleşdirmek cehdleri ola biler: "Kimlerse Azerbaycan erazisinden herbi emeliyyatlar meqsedile istifade etmek isteyir. Çeçen yaraqlilarina qarşi mübarizeye Azerbaycani da celb etmek isteyirler. Zennimce, Kadirovun açiqlamasi daha çox Gürcüstana qarşi yönelib.
   Rusiya nezere almalidir ki, Azerbaycan Gürcüstan deyil".
   Politoloq Hikmet Hacizadenin sözlerine göre, Kadirov bu tipli açiqlamalarini hele uzun müddet davam etdirecek: "Ne qeder ki, çeçen müharibesi gedir, bele açiqlamalar olacaq.
   Mesele burasindadir ki, Çeçenistana silah ötürmek üçün başqa yol yoxdur. Bu yol Gürcüstan erazisindendir. Ola bilsin ki, dağ ciğirlari ile çeçenlere silah ötürülür. Bunu sübut etmek lazimdir. Kadirov dediyini sübut etmelidir".

Ruslan XELİL

http://www.baki-xeber.com/2009/09/25/get=33854

Ebiyevin Moskva seferi ne meqsed daşiyir?

2009-09-25T07:24:00.001-07:00

23 September, 2009, 23:27

Razi Nurullayev: “Bu sefer son zamanlar Azerbaycan hakimiyyetinin yürütdüyü siyasetin mentiqi neticesidir”

Üzeyir Ceferov: “Ebiyevin seferinden derhal sonra NATO resmilerinin Baki seferleri intensivleşecek”

Müdafie naziri Sefer Ebiyevin Rusiyaya seferi ve orada ikiterefli emekdaşliği nezerde tutan senedler imzalamasini ekspertler heç de birmenali qarşilamayiblar. Xüsusile bu seferin Müdafie Nazirliyinde Beynelxalq Elaqeler ve Avroatlantika İnteqrasiya İdaresinin adi deyişdirilerek Beynelxalq Herbi Emekdaşliq İdaresi adlandirilmasinin fonuda baş vermesi bezi suallar doğurub. Bundan başqa ekspertlerin fikrince, ABŞ-in Polşa ve Çexiyada raketden müdafie sistemlerinin yerleşdirilmesinden resmen imtina etmesi diqqetden yayinmamalidir. Çünki ABŞ-in bu addimi Qebele RLS-in birge istifadesiyle bağli mövzunu yeniden gündeme getire biler.

AXCP sedrinin müavini Razi Nurullayevin fikrince, Azerbaycanin müdafie nazirinin Rusiyaya seferi heç de tesadüfi deyil. R.Nurullayev hesab edir ki, bu sefer son zamanlar Azerbaycan hakimiyyetinin yürütdüyü siyasetin mentiqi neticesidir: “Rusiya prezidenti Dmitri Medvedev bu posta seçilenden Dağiliq Qarabağ danişiqlarinin gedişatinda müeyyen irelileyişler nezere çarpib. Danişiqlarin gedişatinda da müeyyen neticeler, işğal altindan olan yeddi rayonun qaytarilmasi niyyeti hiss olunmaqdadir. Bu fonda Rusiyanin Azerbaycana daha yaxin siyaset yürütmesi üçün müeyyen addimlar atilir. Bu baximdan növbeti gediş kimi Rusiya ile müxtelif sahelerde, o cümleden herbi sahede emekdaşliqla bağli senedlerin imzalanmasi gözlenile biler”. Azerbaycanla Rusiyanin yaxinlaşmasina Qerbin nece reaksiya vereceyine gelince ise R.Nurullayev bildirdi ki, artiq Rusiya müeyyen menada öz qonşulari ile ultimativ dilde yox, anlaşma ve qarşiliqli maraqlar baximindan yanaşmağa başlayib: “ABŞ-la Rusiya arasinda uzun müddetdir gergin olan münasibetler düzelmeye başlayib. Gürcüstana qarşi tecavüzden sonra gerginleşen NATO-Rusiya münasibetleri de yoluna düşüb. NATO Rusiyaya bir sira meselelerde emekdaşliq üçün artiq müraciet edib. ABŞ-in Polşa ve Çexiyadaki planlarindan imtina etmesi de aradaki gerginliyi xeyli azaldib. Bütün bunlarin fonunda ise Azerbaycanin da Rusiya istiqametinde müeyyen addimlar atmasi üçün el-qolu açilmiş olur”.

Herbi ekspert Üzeyir Ceferov ise hesab edir ki, S.Ebiyevin seferinin hazirki qeyri-müeyyen geosiyasi duruma tesadüf etmesi heqiqeten de bir sira suallar doğurur. ABŞ-in Çexiya ve Polşadaki planlarindan müveqqeti imtinasinin Rusiyani herekete getirdiyini deyen Ü.Ceferov qeyd etdi ki, Rusiya gözel anlayir ki, ABŞ öz diqqetini bir müddet sonra Qebele RLS-e yönelde biler. Bu baximdan sefer zamani mehz Qebele RLS-le bağli planlarin müzakire olunmasi istisna edilmemelidir: “Rusiya ABŞ-in Cenubi Qafqaz regionuna gelişini mümkün qeder engelemeye çalişir. Gürcüstanla bağli artiq her şey melumdur. Bu ölke NATO ile emekdaşliqda üzvlüye qeder getmeye hazirdir. Azerbaycan ise helelik tereddüdler içerisindedir. Bir terefden Azerbaycan ordusunun qerargah, baş qerargah, emeliyyat idareleri NATO standartlarina uyğun hazirlanir. Diger terefden ise Azerbaycan Rusiyanin ali mekteblerinde özüne herbi kadrlar hazirlamaği planlaşdirir. Bunlar düşünürüem ki, perspektivi olmayan meselelerdir. Cenubi Qafqazda Gürcüstandan sonra növbenin Azerbaycan olacaği şübhesizdir”. S.Ebiyevin seferinden derhal sonra NATO resmilerinin Baki seferlerinin intensivleşeceyini istisna etmeyen Ü.Ceferov vurğuladi ki, hetta hansisa meqamlarda gözlemediyimiz mesaclarla üzleşe bilerik. Cenubi Qafqazin getdikce böyük dövletlerin daha çox maraq dairesine daxil olduğunu deyen Ü.Ceferov bildirdi ki, yaxin zamanlarda region geosiyasi maraqlarin toqquşduğu mekana çevrile biler.

Xeyal

http://azadliq.az/?p=28923

Ermeniler serhed açilimi evezine rayonlari qaytaracaq?

2009-09-20T13:15:00.001-07:00

Razi Nurullayev: “Qarabağ etrafinda olan rayonlarin Türkiye-Ermenistan sazişinden sonra qaytarilacaği realdir”

Rasim Musabeyov: “Türkiye Ermenistanla serhedlerin açilmasini Qarabağ problemiyle müeyyen derecede sinxronlaşdirir”

Artiq bir müddetdir ki, metbuatin gündeminde olan esas mövzulardan biri de Türkiye-Ermenistan serhedlerinin açilmasidir. Her öten gün iki ölke arasinda imzalanacaq protokollarin dettalari barede metbuatda daha etrafli melumat derc olunur. Amma prtokolda eksini tapmasa da serhedlerin açilmasi müqabilinde Azerbaycanin Qarabağ etrafindaki 7 rayonunun işğaldan azad olunacaği vurğulanmaqdadir. Türkiye rehberliyinin açiqlamalarindan da bele görünür ki, işğal altinda olan Azerbaycan erazilerinin qaytarilmasi real ola biler. Bes göresen yerli politoloqlar bu istiqametde ne düşünürler?

AXCP sedrinin müavini Razi Nurullayevin fikrince, Türkiye-Ermenistan arasinda geden danişiqlarda müzakire predmetlerinden birinin mehz Azerbaycanin işğal altinda olan erazileri olduğu şübhesizdir: “Düşünürem ki, Qarabağ etrafindaki rayonlarin qaytarilmasi real ola biler. Amma bir çox şertler Ermenistan hakimiyyetinin davranişlarindan asilidir. Çünki Serkisyan ölke daxilindeki siyasi qüvveleri razi sala bilecekse, o zaman vedine uyğun addimlar atacaq. Eksi proses danişiqlarin gedişati üçün yaxşi heç ne ved etmir”.

R.Nurullayevin qenaetince, Azerbaycan torpaqlarinin azad olunmasi protokolda öz eksini tapmasa da, müzakire predmetidir: “Prtokolun iki dövlet arasinda imzalanmasi hele onun qüvveye minmesi demek deyil. Ola biler ki, Türkiye protokol imzalanandan sonra Ermenistana tezyiq edecek ki, Qarabağ etrafindaki rayonlari Azerbaycana qaytarsin. Ankara bunun edilmeyeceyi teqdirde senedin qüvveye minmeyeceyini resmi Yerevanin diqqetine çatdira biler”.
Politoloq Rasim Musabeyov ise hesab edir ki, Türkiye-Ermenistan serhedlerinin açilmasi birbaşa olaraq Azerbaycanin işğal altinda olan erazilerinin qaytarilmasindan asili deyil: “Hazirda Türkiye ile Ermenistan arasinda serhedlerin açilmasi istiqametinde qizğin danişiqlar aparilir. Ve bu meselenin sirf Azerbaycan torpaqlarinin azad olunmasindan asili olduğunu iddia etmek düzgün yanaşma deyil. Amma Türkiye Ermenistanla serhedlerin açilmasini Qarabağ problemiyle müeyyen derecede sinxronlaşdirir”.

Xeyal

http://azadliq.az/?p=28725

Antirusiya bəyanatı nədən xəbər verir?

2009-09-15T13:57:00.001-07:00

15 September, 2009, 21:13

Razi Nurullayev: “Ola bilsin Azərbaycan Rusiyadan kənar gedən kəmərləri dəstəkləsə də, digər tərəfdən artıq mövcud borularda onun maraqlarını nəzərə alır”

Xəzər statusu, enerji məsələləri ilə bağlı danışıqlarda Rusiyanın əsas məqsədi Qərbi bu regiona yaxın buraxmamaqdır. Dörd Xəzəryanı dövlət başçısının Aktau görüşü də məhz buna hesablanıb. Lakin prezident İlham Əliyevin görüşü vaxtından əvvəl tərk etməsi, Rusiya prezidenti ilə gözlənilən görüşün baş tutmaması, həmçinin bu günlərdə sənaye və energetika nazirinin müavini Gülməmməd Cavadovun Polşada keçirilən iqtisadi forumda səsləndirdiyi fikir Azərbaycanın fərqli mövqedə olmasına işarə edir. Belə ki, nazir müavini heç vaxt Rusiyadan yan keçən qaz kəmərlərinin çəkilişinə maneçilik törətməyəcəklərini deyib. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan hər zaman Avropaya alternativ qaz tədarükü layihələrində fəal iştirak edib və edəcək. Bütün bunlar Azərbaycanın enerji məsələsində daha çox Qərbə üz tutmasının göstəricisi sayıla bilər.
Məsələyə münasibət bildirən politoloq Razi Nurullayev Rusiyaya qarşı belə bir bəyanatın verilməsinə bir qədər şübhə ilə yanaşdığını vurğuladı: “Burda hər hansı digər məqam olmalıdır ki, belə bir fikir bildirilsin. Ola bilsin, Azərbaycan Rusiyadan kənar gedən kəmərləri dəstəkləsə də, digər tərəfdən artıq mövcud borularda onun maraqlarını nəzərə alır. Azərbaycan Rusiyadan kənar layihələrdə iştirak edə bilər və bəyanatlar verə bilər. Ancaq bu razılaşdırılmış məsələ də ola bilər. Yəni Rusiyaya qarşı hər hansı bir addım olanda Azərbaycan buna qarşı çıxacaq”. Politoloq son zamanlar Türkmənistanın da Rusiyanın maraqlarına zidd addım atdığını yada salaraq, bütün məsələlərə kompleks şəkildə yanaşmağın vacibliyini vurğuladı: “Problemlərə kompleks şəklində baxmaq olar. Türkmənistan Xəzər dənizində hərbi donanma yaratmaqla bağlı qərar qəbul etdi. Bunun ardınca Berdımuhəmmədov ölkəsinin Nabuccoya qoşulacağını bəyan etdi. Bu da Rusiyanın maraqlarına ziddir. Çünki belə olan halda Türkmənstan qazı Rusiyadan yan keçəcək. Medvedev Türkmənistandan istədiyini ala bilməyib. Yəni bütün bunlar regionda Rusiya ilə İranın təklənməsinə yönəlik hərəkətdir. Ola bilsin ki, Azərbaycan da bu məsələlərdən ruhlanaraq belə bir bir addım atır”.

Fizzə

http://azadliq.az/?p=27785

İran Azərbaycanla Xəzərin statusuna dair ikitərəfli sazişdən yayınır

2009-09-15T13:55:00.001-07:00

Razi Nurullayev: "İran isə bu müqavilənin şərtlərini tanımır"

İran iştirak etmədiyindən Aktauda Azərbaycan, Qazaxıstan, Türkmənistan və Rusiya prezidentlərinin görüşündə Xəzərin statusu məsələsi müzakirə edilmədi. Görüşə dəvət edilməyən İran bunu çox sərt qarşılayıb. Rəsmi Tehran sammitə dəvət olunmamasına kəskin etiraz edərək bəyan edib ki, onun iştirakı olmadan Xəzərin statusunun müzakirəsi yolverilməzdir.
   Rusiya prezidenti də mətbuata açıqlamasında bildirib ki, sammitdə daha çox dünyadakı iqtisadi məsələlər müzakirə olunacaq.
   Amma bütün bunlara baxmayaraq, sammit daha çox Xəzərin statusu məsələsini gündəmə gətirdi.
   Statusla bağlı Azərbaycan, Rusiya və Qazaxıstanın mövqeləri aydındır. Hər üç dövlət Xəzərin dibinin bərabər, su səthinin isə sərhədlərə görə bölünməsinin tərəfdarı olsa da, İran və Türkmənistan dənizin beş ölkə arasında bərabər bölüşdürülməsini istəyir. Düzdür, Türkmənistanın mövqeyində müəyyən yumuşalmalar müşahidə olunsa da, İran əvvəlki təkliflərindən geri çəkilməyib.
   Hətta İran digər Xəzəryanı dövlətlərdən fərqli olaraq Azərbaycanla ikitərəfli müqavilə bağlamayıb.
   Dənizin dibinin bölünməsinin aralıq xəttinin müəyyən edilməsi məsələsində Azərbaycan, eləcə də Rusiya və Qazaxıstan beynəlxalq sənədlərə əsaslanır. Dənizlərin, göllərin və s. sərhədlərini təyin edən xətlərin çəkilməsi həmin sənədlərin bazasında həyata keçirilir. Azərbaycan mövcud metodikaları tətbiq edib və öz orta xəttini müəyyən edib. Daha sonra Rusiya da həmin metodika ilə öz xəttini işləyib. Qazaxıstan da bu metodikanın tərəfdarı olub. Bu üç dövlət beynəlxalq təcrübə, bu hüquqi sahədə fəaliyyət göstərən beynəlxalq sənədlər əsasında saziş bağlayıb. Türkmənistan isə orta xəttin müəyyən edilməsinin tamamilə başqa, dünyanın heç bir yerində tətbiq edilməyən metodikasını irəli sürür - bu, "en dairəsi metodu"dur. Lakin bu metod ideal kvadrat olduğu halda tətbiq olunur. Xəzər dənizi isə kvadrat formaya deyil, girintili-çıxıntılı sahil xəttinə, ada və yarımadalara malikdir.
   Müşahidələr göstərir ki, Türkmənistan status məsələsində ortaq məxrəcə gəlmək niyyətindədir. İran isə heç bir konvensiyaya söykənməyən mövqeyindən əl çəkmək istəmir. Politoloq Razi Nurullayev qəzetmizə açıqlamasında bildirdi ki, İranla Azərbaycan arasında Xəzərin bölünməsilə bağlı tam aydınlıq yoxdur: "Xəzərin Azərbaycana aid hissəsində yerləşən yataqlarla bağlı İranın iddiası var. Məsələ burasındadır ki, İranla Azərbaycan arasında Xəzərin bölünməsilə bağlı tam aydınlıq yoxdur. Həmçinin ərazi sularının bölünməsilə bağlı problem var. Azərbaycan SSRİ dövründə İranla bağlanan müqaviləyə əsaslanır. İran isə bu müqavilənin şərtlərini tanımır. Düzdür, Azərbaycanın Türkmənistanla da müqaviləsi yoxdur. Amma Türkmənistan Avropa Birliyinin emissarlarının şirnikləndirici təkliflərindən sonra iddialarından geri çəkilməyə razılaşıb. Türkmənistanın Xəzərdə hərbi donanma yaratması da Avropa Birliyi və Azərbaycanla razılaşdırılmış bir addımdır. Türkmənistan müstəqil siyasət yürütmək istəyir ki, bu da Rusiyanın maraqlarına cavab vermir".

Ruslan XƏLİL

http://www.baki-xeber.com/2009/09/15/get=33482

Məmmədyarov niyə 6 gün Amerikada qalacaq?

2009-09-15T13:53:00.001-07:00

15 September, 2009

Araz Əzimovdan sonra nazirin ABŞ-a səfəri Türkiyə-Ermənistan münasibətləriylə izah olunur
BMT Baş Məclisinin 64-cü sessiyasında Azərbaycan nümayəndə heyətinə rəhbərlik edəcək xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarovun səfəri bu dəfə əvvəlkilərə nisbətən daha uzun sürəcək. Xarici Işlər Nazirliyinin mətbuat xidməti səfərin bir qədər uzun keçməsini BMT Baş Məclisi çərçivəsində GUAM-ın üzvü olan ölkələrin xarici işlər nazirlərinin növbəti iclasıyla izah edib.
BMT Baş Məclisinin 64-cü sessiyasının gündəliyinə eyni zamanda GUAM ərazilərində dondurulmuş münaqişələr, onların regionda təhlükəsizliyə təsiri, Azərbaycanın işğal altında olan ərazilərində vəziyyətlə bağlı müzakirələr daxil edilib. Bəzi ekspertlərin fikrincə, Məmmədyarovun səfərinin daha uzun çəkməsi Türkiyə-Ermənistan danışıqları, Qarabağ problemiylə bağlıdır. Onu da qeyd edək ki, bir müddət əvəl xarici işlər naziri Araz Əzimovun da ABŞ-a uzunmüddətli səfəri reallaşmışdı.
AXCP sədrinin müavini Razi Nurullayevin fikrincə, E.Məmmədyarovun bu cür uzunmüddətli səfəri bir neçə amillə bağlı ola bilər. R.Nurullayev hesab edir ki, onlar sırasında Azərbaycan hakimiyyətinin ABŞ-ın yeni administrasiyası ilə münasibətlər qurmaq istəyi də ola bilər: “ABŞ-ın yeni administrasiyasının Azərbaycan hökumətinə münasibəti birmənalı deyil. Corc Buş administrasiyası ilə vaxtilə yaradılan əlaqələr bu gün yoxdur. Ona görə də Azərbaycan hökuməti yeni administrasiya ilə bu sahədə olan boşluğu doldurmaq istəyir”. Səfərin müddətinin Ermənistan-Türkiyə sərhədlərinin açılması və Qarabağ probleminin həllinə görə uzadılması fikrinə gəlincə, R.Nurullayev bunu istisna etmir. “ABŞ hazırda Qarabağ probleminin həlli istiqamətində səylərini artırıb. Görünür, Məmmədyarovun da səfərinin uzanmasının səbəbi Qarabağ probleminin həllində tərəflərin mövqeyini yaxınlaşdırmaq, Azərbaycandan daha çox kompromis əldə etməkdir”, deyə R.Nurullayev vurğuladı.
“Atlas” Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Elxan Şahinoğlu hesab edir ki, BMT Baş Assambelyasının 64-cü sessiyasında iştirak etmək üçün E.Məmmədyarovun ABŞ-a 6 günlük səfərində qeyri-adi heç nə yoxdur. E.Şahinoğlu bildirdi ki, E.Məmmədyarov BMT Baş Assambleyasında Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlliylə bağlı yeni qətnamə irəli sürməyəcək: “Rəsmi Bakı üçün BMT-də bundan əvvəl qəbul edilən qətnamələr yetərlidir, görünür, əlavə diplomatik enerji xərcləməyə ehtiyac yoxdur. Məsələnin qəliz tərəfi bir də ondadır ki, oxşar qətnamələri irəli sürərkən, bir qrup dövlət ərazi bötüvlüyünə səs verməyin ya əleyhinə olur, ya da bitərəf qalır. Bu bir tərəfdən yaxşıdır ki, dostlarını və düşmənlərini tanıyırsan, o biri tərəfdən isə ikincilərlə münasibətlərdə müəyyən problemlər yarana bilər. Məsələn, bugünlərdə Gürcüstan ”GUAM ərazisində dondurulmuş münaqişələr və onların sülh, təhlükəsizlik və inkişaf üçün nəticələri” məsələsi əsasında BMT Baş Assambleyasının Abxaziya və Cənubi Osetiyadan olan məcburi köçkünlərlə bağlı qətnaməni səsverməyə çıxarmışdı”.
Ölkənin baş diplomatının okeanın o tayına yalnız BMT sessiyasında iştirak və orada çıxış etmək üçün yollanmadığını deyən E.Şahinoğlu bildirdi ki, onu ABŞ-da ikitərəfli görüşlər və müxtəlif mövzuların müzakirəsi gözləyir: “Bu sırada Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli, Türkiyə-Ermənistan münasibətlərinin durumu, ABŞ-la strateji əlaqələrin inkişafı yollarının müzakirəsi dayanır. ABŞ Minsk qrupuna yeni həmsədr təyin edib. Yəqin Məmmədyarov onunla da görüşəcək. Amerikalı həmsədr Robert Bradtkenin Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə baxışı maraq doğurur. Azərbaycanda yeni həmsədrə müəyyən qədər ehtiyatlı yanaşma müşahidə olunur. Bu da onunla bağlıdır ki, Bradtke vaxtilə Kosovonun müstəqilliyini dəstəkləyənlərdən biri idi. Ancaq ABŞ və ümumiyyətlə, Qərbin Kosovo ilə Dağlıq Qarabağ arasında fərq qoyduqlarını da unutmamaq lazımdır. Odur ki, Bratkenin Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində Metyu Brayzadan fəqli mövqe ortaya qoyacağını gözləmək yersizdir”.
E.Şahinoğlunun fikrincə, amerikalı həmsədr Məmmədyarovla görüşdə onu yanaşmanın dəyişməyəcəyinə inandırmağa çalışacaq. Məmmədyarovun türkiyəli və erməni həmkarlarıyla görüşlərinin də gözlənildiyini deyən ekspert sonda əlavə etdi ki, Türkiyənin xarici işlər naziri ilə görüşdə Türkiyə-Ermənistan arasındakı dialoqa bir daha nəzər yetiriləcəyi şəksizdir.
Xəyal

http://azadliq.az/?p=27435

AXCP-də daha bir yeni təyinat

2009-09-11T14:59:00.001-07:00

Razi Nurullayev partiya sədrinin müavini oldu

11 September, 2009, 20:42

AXCP sədri Əli Kərimli yeni kadr təyinatı ilə bağlı növbəti sərəncam verib. Sərəncamla Razi Nurullayev partiya sədrinin xarici əlaqələe üzrə müavini vəzifəsinə təyin olunub.
Razi Nurullayev 1971-ci ilin 1 aprelində İmişli rayonunda anadan olub. 1989-1991-ci illərdə hərbi qulluqda olub. 1992-1997-ci illərdə Azərbaycan Dillər Universitetinin ingilis-fransız dilləri fakultəsini bitirib. Cənubi Rusiya Humanitar İnstitutunda ikinci ali təhsil alaraq hüquq peşəsinə yiyələnib. 2009-cu ildə ABŞ-da Kolumbiya Universitetinin Beynəlxalq və Dövlət İşləri Məktəbində ixtisasartırma kursunu, 2004-cü ildə Kanadanın Con Abbot Kolecində Beynəlxalq İnsan Hüquqları üzrə tam kursu bitirib. Bundan başqa, Malayziya, Tailand, Cənubi Koreya, İsveç, Hollandiya, Türkiyə, Yunanısatan, Böyük Britaniya, Fransa, Şri Lanka və digər ölkələrdə ixtisasartırma kurslarını bitirib.
İndiyə kimi dünyanın 60-dan çox ölkəsində işgüzar səfərlərdə olub.
1999-cu ildə Demokratik islahatlar Uğrunda Cəmiyyət İB-ni təsis edib və onun həmsədridir. 2005-ci ildə YOX Hərəkatını təsis edib və kordinatoru olub. Elə həmin ildə parlament seçkilərində müstəqil namizəd kimi iştirak edib.
Bir neçə kitabın və elmi məqalələrin müəllifidir. Yazıları yerli və xarici mətbuatda dərc olunub.

http://azadliq.az/?p=26931

AB-nin yeni Cənubi Qafqaz strategiyası nə vəd edir?

2009-09-11T14:30:00.001-07:00

Razi Nurullayev: “Bu planlar Azərbaycanda demokratiya üçün müəyyən rol oynayacaq”

11 September, 2009, 23:26

Avropa Birliyi - Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistanla bağlı yeni strategiya üzərində işləyir. Birliyə sədrlik edən İsveç üzv ölkələrdən, Cənubi Qafqazın bu üç ölkəsi ilə əlaqələri daha da dərinləşdirməyi nəzərdə tutan bir planın cızılmasını istəyib. Artıq sentyabrın 14-də Birlik ölkələrinin xarici işlər nazirləri həmin plan barədə fikirləri müzakirə edəcəklər. Avropa Birliyinin əsas narahatlığı regionun sabitliyi ilə bağlıdır. Birlik Rumıniya və Bolqarıstana genişlənəndən sonra Qara dəniz regionunun əhəmiyyəti kəskin artdı. Digər məsələ isə enerci, xüsusilə də Azərbaycan və Gürcüstandan neft və qaz tranziti kimi istifadə olunması məsələsidir.
“Azadlıq” radiosunun Brüsseldəki əməkdaşı Ahto Lobyakasin yazdığına görə, yeni strategiya Birliyin əvvəlki siyasətindən tam fərqli bir yanaşma nəzərdə tutmur. Təşkilatın məqsədi üç ölkədə qanunların və siyasətin mümkün qədər Avropa standartlarına yaxınlaşdırlmaqdır. Artıq hər üç Qafqaz dövlətinin hər birinə ümumi razılaşma forması təklif olunub. Bu razılaşmaların tətbiqi azad ticarətə və vizaların verilməsində liberallaşmaya gətirib çıxara bilər. Amma yeni strategiyada Avropa Birliyinə üzvlükdən söhbət getmir.
Maraqlıdır ki, strategiya barədə fikirlər ortaya çıxanda Gürcüstan Azərbaycan və Ermənistanla eyni cərgədə müzakirə olunmaq istəməyib. Gürcüstanda hesab edirlər ki, Avropa Birliyi onu Ukrayna ilə bir sırada nəzərdən keçirməlidir.
Avropa Birliyinin təklif etdiyi plan perspektivdə nələri vəd edə bilər?
Məsələ ilə bağlı fikirlərini bildirən politoloq Razi Nurullayev Avropa Birliyinin Azərbaycanla bağlı göstərdiyi bütün səylərin diqqətəlayiq olduğunu qeyd etdi. Politoloq təkliflərin yaxın zamanda həyata keçə biləcəyinə ümid etdiyini də vurğuladı: “Zaman keçdikcə bu təkliflər həm Azərbaycanda, həm də o biri dövlətlərdə öz yerini tutacaq. Çünki bu artıq zamanın tələbidir. Azərbaycan yaxın qonşuluq siyasəti, eyni zamanda Şərq tərəfdaşlığı proqramına qoşulub və öhdəliklər götürüb. Həmin öhdəliklərin necə yerinə yetirilməsini Avropa Komissiyasının Azərbaycandakı nümayəndəliyi diqqətində saxlayır, vaxtaşırı hökumət nümayəndələri ilə görüşlər keçirilir. Bu baxımdan Azərbaycanın və qonşu dövlətlərin demokratikləşməsi və Avropa standartlarına uyğunlaşdırılması üçün bu səylər diqqətəlayiqdir”. R.Nurullayevin sözlərinə görə, Avropa Birliyi ölkələrini proseslərə cəld etməklə demokratikləşdirməyə çalışır: “Avropa Birliyi qurumları ölkəni tənqid etmək, müxtəlif sankisiyalar tədbiq etməklə deyil, onları proseslərə cəlb etməklə demokratikləşdirmək yolunu tutublar. Buna addımlar da məhz ona görə atılır. Azərbaycan neft-qaz ixracatçısı, Gürcüstan isə tranzit ölkə kimi Avropa Birliyinin marağındadır. Neft və qaz amili Azərbaycanın demokratikləşməsi üçün nə qədər böyük problemlər yaratsa da, Avropa Birliyi bu amillərdən istifadə edərək ölkəmizdə demokratiyanın inkişafına yol açmaq istəyir. Politoloq atılan addımların ölkədə demokratiya üçün müəyyən rol oynayacağını da vuğluladı: “Bu planları yüksək dəyərləndirirəm və hesab edirəm ki, bunlar Azərbaycanda demokratiya üçün müəyyən rol oynaya bilər. Eyni zamanda viza reciminin yüngülləşdirilməsi, azad ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi, sərhədlərin açılması da proseslərin dərinləşməsinə gətirib çıxaracaq. Azərbaycan hökuməti Avropa Birliyinin bir üzvü olmaq istəyirsə, müxtəlif konvensiyalara, öhdəliklərə imza atıbsa, ölkədə də həmin Avropa mühitini, demokratiyanı yaratmalıdır”.

Fizzə

http://azadliq.az/?p=27078

Türkiyədə ölkədaxili gərginlik artır

2009-09-11T14:25:00.001-07:00

9 September, 2009, 22:45

“Tarıma çəkilmiş əsəblər müəyyən sosial-siyasi partalayışa gətirib çıxara bilər”

Razi Nurullayev: “İqtidar partiyasının müəyyən mövqelərindən kənara çəkilməsi gözlənilir”

Son aylar Türkiyədə iki məsələ, hökumətin kürd problemini danışıqlar yolu ilə həll etmək və Ermənistanla diplomatik münasibətlər qurmaq istəyi ölkə gündəmini zəbt edib. Hər iki məsələ ciddi dirənişlə üzləşib. Xüsusilə də ermənilərlə münasibətlərin yaxşılaşdırılması niyyəti ciddi etirazla qarşılanıb. Ölkənin aparıcı müxalifət partiyaları AKP-ni atmaq istədiyi adımdan geri çəkilməyə çağırıb. Hətta onlardan bəziləri sərt sözlərlə ifadə edib. Bəs hakim partiya atmaq istəyi addımları tək başına həyata keçirə, müxalifətin təpkilərinə sinə gələ biləcəkmi?
Məsələyə münasibət bildirən politoloq Razi Nurullayevin sözlərinə görə, yaxın vaxtlarda Türkiyədə gərginlik bir qədər də artacaq: “Artıq Türkiyədə fırtına öncəsi gəlişmələr yaşanmaqdadır. AKP bununla təkbaşına bacara bilməyəcək. Çünki Türkiyədə sistem Azərbaycandan fərqli olaraq daha demokratikdir. İnsanlar daha açıq gözlü, açıq fikirlidirlər. Bu baxımdan müxalifətin dəstəyini almadan AKP bu işləri təkbaşına edə bilməyəcək. Artıq hakim partiyanın kökləri müəyyən mənada laxlamağa başlayıb. Dövlət Baxçalının baş naziri namuslu olmağa çağırması da bundan xəbər verir. Bu etik cəhətdən düzgün olmasa da, artıq Türkiyə cəmiyyətində əsəblərin nə qədər tarıma çəkildiyindən xəbər verir. Bu cür tarıma çəkilmiş əsəblər müəyyən sosial-siyasi partalayışa gətirib çıxara bilər”.
Politoloq hökumətin geri çəkiləcəyinin mümkünlüyünü də vurğuladı: “Yaxın zamanlarda iqtidar partiyasının müəyyən mövqelərindən kənara çəkilməsi gözlənilir. Çünki bu artıq cəmiyyətin götürəcəyi yük deyil. Cəmiyyət çəkə biləcəyindən daha çox yüklənib”.

Fizzə

http://azadliq.az/?p=26501

GƏNCLƏR AXCP-YƏ YÖN ALIR…

2009-09-11T14:21:00.001-07:00

10.9.2009

Fuad Mustafayevin AXCP-dən getməsi partiyaya olan ümidlri xeyli zəiflətdi. Hətta bunun ardınca partiyanın daha bir neçə nüfuzlu üzvünündə partiyanı tərk edəcəyi deyilirdi.
Bu isə faktiki partiyanın ləğvinə qədər gəlib çıxa bilərdi. Amma gənclər arasında ciddi nüfuza sahib olan Razi Nurullayevin AXCP-yə keçidi yeni canlanma yaratdı.

Güman edilir ki, Razi Nurullayevin AXCP-yə gəlişi gənclərində bu partiyaya axınına müsbət təsir göstərəcək.
Güman etmək olarkı partiya sədri Əli Kərimli bu məqamı nəzərə alaraq partiyanın gəncləşməsinə start verəcək və partiya rəhbərliyində gənclərin sayı artırılacaq.

pia.az

http://pia.az/index.php?l=az&m=news&id=1414

AXCP mənə siyasi əqidə baxımdan yaxındır

2009-09-08T13:45:00.001-07:00

8 September, 2009 - Azadlıq Qəzeti

Razi Nurullayev:

“Bu partiyada güclü, əqidəli insanlar, Azərbaycanı demokratikləşməyə aparacaq liderlər var”

Bu yaxınlarda politoloq Razi Nurullayev AXCP-yə üzv qəbul olundu. R.Nurullayevin niyə məhz AXCP-ni seçdiyini və partiyadakı planlarını öyrənmək məqsədilə ona müraciət etdik.
R.Nurullayev bildirdi ki, Azərbaycandakı siyasi reallıqları nəzərə alaraq bu addımı atıb. AXCP-nin ona siyasi əqidə baxımdan yaxın olduğunu deyən R.Nurullayev vurğuladı ki, eyni zamanda Xalq Cəbhəsini seçməsində partiya sədri Əli Kərimlinin şəxsiyyətinin də rolu olub: “Əli Kərimlinin bu gün apardığı mübarizə hazırkı reallıqlara cavab verir. Əli Kərimliylə birlikdə Azərbaycanda demokratikləşmə uğrunda mübarizəyə qoşulmağa qərar verdim. Hesab edirəm ki, bu partiyada güclü, əqidəli insanlar, Azərbaycanı demokratikləşməyə aparacaq liderlər var. Məhz bu məqamlar qərarımın verilməsində böyük rol oynadı”.
R.Nurullayevin partiyadakı planlarına gəlincə, o bildirdi ki, müəyyən məqamların sədrlə razılaşdırılmasına ehtiyac var. Konkret məqamlara gəlincə, R.Nurullayev dedi ki, o ilk növbədə AXCP-nin beynəlxalq əlaqələrinin daha da genişləndirilməsini istəyir: “Azərbaycanda baş verən proseslər barədə beynəlxalq aləmin dolğun xəbəri olmalıdır. Azərbaycan müxalifətinin haqq səsi dünya ictimaiyyətinə çatdırılmalıdır. Bir çox xarici ölkələrdə olarkən hiss edirəm ki, Azərbaycanla bağlı məlumatlar olsa da, real demokratik vəziyyət barədə geniş təsəvvür yoxdur. Əlbətdə ki, real demokratiyanın olmadığı barədə müəyyən təsəvvürlər var. Lakin məhz müxalifətin bu sahədə hansı rol oynaya biləcəyi, hakimiyyətə gələrsə, hansı dəyişiklikləri reallaşdıra biləcəyi barədə bəzən yanlış məlumatlar da var”. AXC-nin bir il hakimiyyətdə olduğu müddətdə ciddi demokratik addımlar atdığını deyən R.Nurullayev bildirdi ki, bunlar barədə də beynəlxalq ictimaiyyətə məlumat verilməlidir.

Hikmət

http://azadliq.az/?p=26155

AXCP-dən biri getdi, biri gəldi, biri isə yüksəldi

2009-09-08T13:41:00.001-07:00

Razi Nurullayev: "İndiki halda yönümüm daha çox AXCP-nin siyasi kursuna uyğundur"

Qeyd edək ki, AXCP İdarə Heyətinin son toplantısında, həmçinin tanınmış politoloq Razi Nurullayev partiyaya üzv qəbul olunub.
R.Nurullayev bununla bağlı qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, onun bu seçimi bir çoxlarında təəccüb yaratsa da, burada qeyri-adi heç nə yoxdur: "Mənim siyasi seçimim heç də partiyalardan gedib-gələnlərin sayı və orada perspektivin olub-olmaması ilə bağlı deyil. Uzun müddət siyasi proseslərdə olan şəxs kimi seçimimi müəyyənləşdirməliydim. İndiki halda yönümüm daha çox AXCP-nin siyasi kursuna uyğundur. Ona görə də bu partiyanın sıralarında olmaq barədə qərar qəbul etdim və müraciət etdim. Sağ olsunlar ki, müraciətimə müsbət cavab verdilər. Partiya üzvü kimi, nə tapşırıq verilsə, canla-başla onu icra etməyə hazıram".
Partiya sıralarına "əliboş" gəlmədiyini deyən Nurullayev müəyyən təkliflərinin, ideyalarının olduğunu söylədi: "Bu təklif və ideyaları, hələ ki, bölüşməmişəm. Yaxın vaxtlarda sədrlə görüşüb fikirlərimi bölüşəcəm".

Ruslan XƏLİL

http://baki-xeber.com/2009/09/08/get=33145

Razi Nurullayev Türkiyə-Ermənistan razılaşmasında Azərbaycanın xeyrinə müddəaların ola biləcəyini deyir

2009-09-03T00:04:00.001-07:00

2 sentyabr 2009, Olylar Informasiya Agentliyi

Türkiyə-Ermənistan sərhədlərinin açılması məsələsi yenidən gündəmə gəlib. Artıq sözügedən ölkələr arasında isti münasibətlərin yaranması üçün zəmin yaranıb.
Bu yöndə iki ölkə arasında imzalanacaq razılaşmanın motivləri də mətbuatda dərc edilib. Diqqət çəkən məqam isə ondan ibarətdir ki, razılaşma sənədində Dağlıq Qarabağ probleminin həllinə dair müddəa göstərilməyib. Məsələyə münasibət bildirən konfliktoloq Razi Nurullayev "OLAYLAR"a açıqlamasında Azərbaycan "Ermənistan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsində Türkiyənin tutduğu mövqenin Azərbaycanın xeyrinə olduğunu deyib. Onun sözlərinə görə, hazırda Türkiyə ilə Ermənistan arasında imzalanması gözlənilən razılaşma Azərbaycanın xeyrinə ola bilər. Razılaşmada cəmiyyətə məlum olmayan razılıqların olduğunu istisna etməyən R. Nurullayev deyib ki, məhz Türkiyə-Ermənistan arasında imzalanan razılaşmadan sonra Ermənistan bir neçə rayonu azad edə bilər. R.Nurullayev torpaqların qaytarılması məsələsində centlmensayağı razılaşmanın ola biləcəyini də deyib.

http://baki-xeber.com/2009/09/03/get=32954

İcmal Türkmənistan Rusiyaya xof gəlir?

2009-08-31T21:37:00.001-07:00

Aqşin Rafiqoğlu, İcmal

www.anspress.com

Politoloq Razi Nurullayev: "Aşqabad Moskvadan uzaqlaşmaq niyyətindədir"

“Türkmənistan prezidenti Qurbanqulu Berdımuhəmmədov ölkənin dəniz sərhədinin möhkəmləndirilməsi üçün hərbi-dəniz qüvvələri bazasının yaradılmasının arxasında İran dayanır”. Bu sözləri ANS PRESS-ə Demokratik İslahatlar Uğrunda Cəmiyyətin (DİUC) həmsədri, politoloq Razi Nurullayev deyib. Onun sözlərinə görə, Türkmənistanın həbri-dəniz donanması yaratmaq istəməsi artıq bir neçə ildir ki, Türkmənistanın gündəliyində olan məsələdir: “Məlum olduğu kimi, bu respublikanın neytrallıq statusu BMT Baş Assambleyasının xüsusi qətnaməsi ilə rəsmi şəkildə təsdiqlənib və Türkmənistan beynəlxalq nüfuzuna zərbə vurmamaq üçün belə addım atmaqdan çəkinirdi. Ölkə konstitusiyası, “Türkmənistanın daimi neytrallığı” Qanunu, “Neytral dövlət kimi Türkmənistanın xarici siyasət konsepsiyası”, “Müstəqil, daim neytral Türkmənistanın hərbi doktrinası”na müvafiq olaraq respublika hərbi ittifaq və bloklara daxil olmur, öz ərazisində əcnəbi dövlətlərin hərbi bazalarını yerləşdirmir”.
Politoloq qeyd edib ki, Türmənistanın bu addımı atmasında ona köməkliyi İran İslam Respublikası göstərib. Onun sözlərinə görə, bu addımın arxasında Xəzərin statusunun müəyyənləşməsində digər 3 dövlətlə razılığa gələ bilməyən bu iki dövlətin birlikdə və hərbi güclə müşaiyyət olunan danışıqlarda daha inandırıcı olma konsepsiyası dayanır: “İranın bu addımında qəribə heç bir meyl yoxdur və bu, Azərbaycan-Qazaxıstan-Rusiya "üçlüyü"nə yönəlib. Demək lazımdır ki, Türkmənistanın bu addımı Azərbaycana qarşı əzələ nümayişi deyil və iki dost, qardaş ölkələr arasında münasibətlərin korlanması və hərbi müstəviyə keçməsi inandırıcı deyil. Bu ittifaq, əsasən Rusiya Federasiyasına qarşıdır".
Politoloqun fikrincə, Rusiyanın Türkmənistanla istədiyi dildə danışması və onu cəzbedici Avropa layihələrindən kənar saxlaması Türkmənistanın daxili və xarici maraqlarına zıddır: “Bu ölkə Rusiyanın təzyiqləri ucbatından müstəqil iqtisadi və xarici siyasət yeritmək imkanlarından məhrum olduğundan yaxın illərdə Rusiyadan az da olsa uzaqlaşmaq niyyətindədir. Bu məsələdə "Nabukko" layihəsi də Türkmənistanın Rusiyadan uzaqlaşmasında əhəmiyyətli rol oynamaqdadır. Buna görə də, Türkmənistanın birdən-birə Xəzərdə hərbi-baza yaratması istiqamətində addımlar atacağını deməsi, İranla yanaşı Avropa dövlətləri ilə də razılaşdırılıb. Buna görə də Avropa dövlətlərinin Türkmənistanın bu addımına müsbət yanaşacağı və ona bu işdə köməklik göstərməsi də çox gözləniləndir”.

http://www.anspress.com/index.php?lng=az&pid=1387

Türkmənistan Rusiyadan canını qurtarır

2009-08-31T13:16:00.001-07:00

31 August, 2009, 23:20

Razi Nurullayev: “NABUCCO layihəsi Türkmənistanın Rusiyadan uzaqlaşmasında əhəmiyyətli rol oynamaqdadır”

“Türkmənistanın hərbi-dəniz qüvvələri bazasının yaradılmasının arxasında İran İslam Respublikası və Avropa dövlətləri dayanır”- Demokratik İslahatlar Uğrunda Cəmiyyətin həmsədri, politoloq Razi Nurullayev “Azadlıq”a açıqlamasında bu fikri səsləndirib. Onun sözlərinə görə, Türkmənistan prezidenti Qurbanqulı Berdıməhəmmədov ölkənin dəniz sərhədinin möhkəmləndirilməsi üçün 30 avqustda bəyan etdiyi hərbi-dəniz qüvvələrinin bazasının yaradılması niyyəti 5 Xəzəryanı ölkədən biri - İran İslam Respublikasından qaynaqlanır: “Türkmənistanın həbri-dəniz donanması yaratmaq istəməsi artıq bir neçə ildir ki, bu ölkənin gündəliyində olan məsələdir. Məlum olduğu kimi bu respublikanın neytrallıq statusu BMT Baş Assambleyasının xüsusi Qətnaməsi ilə rəsmi şəkildə təsdiqlənib və Türkmənistan beynəlxalq nüfuzuna zərbə vurmamaq üçün belə addım atmaqdan hələ ki, çəkinirdi. Ölkə Konstitusiyası, “Türkmənistanın daimi neytrallığı” Qanunu, “Neytral dövlət kimi Türkmənistanın xarici siyasət konsepsiyası”, “Müstəqil, daim neytral Türkmənistanın hərbi doktrinası”na müvafiq olaraq respublika hərbi ittifaq və bloklara daxil olmur, öz ərazisində əcnəbi dövlətlərin hərbi bazalarını yerləşdirmir”.

Politoloq bildirir ki, bu addımın arxasında, Xəzərin statusunun müəyyənləşməsində digər 3 dövlətlə (Azərbaycan, Qazaxıstan və Rusiya) razılığa gələ bilməyən Türkəmistan və İran İslam Respublikasının hərbi gücə söykənməsi konsepsiyası dayanır. Çünki, hərbi gücə malik dövlət danışıqlarda daha inamlı çıxış edə bilir və daha geniş manevrlərə də malik olur: “Bu addımda qəribə heç bir meyl yoxdur və bu Azərbaycan, Qazaxıstan və Rusiya üçlüyünə yönəlib. Demək lazımdır ki, Türkmənistanın bu addımı Azərbaycana qarşı əzələ nümayişi deyil və iki dost, qardaş ölkələr arasında münasibətlərin korlanması və hərbi müstəviyə keçməsi inandırıcı deyil. Bu ittifaq, əsasən, Rusiya Federasiyasına qarşıdır”.

Politoloq fikirlərini onunla əsaslandırır ki, Rusiyanın Türkmənistanla istədiyi dildə danışması və onu cəzbedici Avropa layihələrindən kənar saxlaması Türkmənistanın daxili və xarici maraqlarına ziddir: “Bu ölkə Rusiyanın təzyiqləri ucbatından müstəqil iqtisadi və xarici siyasət yeritmək imkanlarından məhrum olduğundan, yaxın illərdə Rusiyadan az da olsa uzaqlaşmaq niyyətindədir. Bu məsələdə NABUCCO layihəsi də Türkmənistanın Rusiyadan uzaqlaşmasında əhəmiyyətli rol oynamaqdadır. Buna görə də, Türkmənistanın birdən-birə Xəzərdə hərbi-baza yaratması haqda praktik addımlar atacağını deməsi İranla yanaşı Avropa dövlətləri ilə də razılaşdırılıb. Buna görə də Avropa dövlətlərinin Türkmənistanın bu addımına müsbət yanaşacağı və ona bu işdə köməklik göstərməsi də çox gözləniləndir”.

Natiq

http://azadliq.az/?p=24690

Neftin bahalaşması nəyi artırır: maaşları, yoxsa qiymətləri?

2009-08-25T07:44:00.001-07:00

Ekspertlər hesab edir ki, neftin bahalaşması sadəcə büdcədəki müəyyən kəsirləri dolduracaq

Aqşin Rafiqoğlu

25.08.2009 14:03

Kateqoriya: İqtisadiyyat

ANS PRESS

Dünya bazarlarında neftin qiyməti artmaqda davam edir. Bu, əsas birja indeksi səviyyəsinin artması fonunda baş verir. Belə ki, Londondakı İCE (İnterContinental Exchange Futures) birjasında “Brent Crude Oil” markalı neftin qiymətində 0,07 dollar artım qeydə alınıb və bu markadan olan “qara qızıl”ın bir barelinin qiyməti 74,26 dollara çatıb.
Nyu-Yorkdakı NYMEX (New York Merchantile Exchange) birjasında isə “Light Sweet Crude Oil” markalı neftin bir bareli 0,48 dollar bahalaşıb və 74,37 dollara satılıb.
Bizi isə başqa suallar maraqlandırır. Görəsən, neftin qiymətinin artımı bizə nə verir? Yəni sadə vətəndaşları, «qara camaat»ı nəzərdə tuturuq. Bizi düşündürən budur ki, görəsən, neftin qiymətinin artımı bizim şəxsi büdcəmizə, cibimizə, güzəranımıza nə cür təsir edəcək?..
Elə bunu nəzərə alaraq ANS PRESS ekspertlərə müraciət etdi və onların münasibətini öyrəndi.
Demokratik İslahatlar Uğrunda Cəmiyyətin həmsədri, Mədən Sənayesində Şəffaflığın Artırılması Koalisiyasının üzvü Razi Nurullayev ANS PRESS-ə bildirib ki, neftin qiymətinin qalxması olduqca müsbət haldır. Onun sözlərinə görə, bu artım Azərbaycan büdcəsində olan müəyyən boşluqları doldura bilər: «Amma təəssüf edirəm ki, neftin qiymətinin qalxması sadə vətəndaşın güzəranında özünü heç cür göstərmir, əhalinin aldığı maaş və təqaüdlərə heç bir təsiri olmur».
DİUC həmsədri deyir ki, vətəndaşının maaşında və ya təqaüdündə üç ayda bir dəfə 10-15 manat artımın olması, hər gün artmaqda olan qiymətlərlə tərs mütənasiblik təşkil edir: «Amma bir tərəfdən ümid etmək olar ki, neftin qiymətinin qalxması neft sahəsində çalışan işçilərin əməkhaqlarının artımına müəyyən kömək edə bilər».
İqtisadçı Rövşən Ağayev isə ANS PRESS-ə bildirib ki, şəxsən onun özünə neftin qiymətinin qalxmasının heç bir təsiri yoxdur. Amma deyir ki, büdcədən maliyyələşən təşkilatlar üçün neftin qiymətinin cüzi artımı da olduqca böyük təsir edə bilər: «Bu gün Azərbaycan vətəndaşlarının 3/1-i büdcədən asılı vəziyyətdədir. Bu, təxminən Azərbaycan əhalisinin 30-40 faizini təşkil edir. Üstəlik məmləkətdə 3 milyondan artıq müxtəlif formalı təqaüdçülər, pensionerlər var. Buna görə də neftin qiymətinin artımı olduqca müsbət haldır».
R.Ağayevin sözlərinə görə, bütün bunlarla bərabər neftin qiymətinin qalxmasının «qara camaat»a elə bir xeyiri yoxdur: «Azərbaycanda neftin qiyməti 40-50 dollar olanda da, hələ üstəlik ötən il 80-100 dollara qalxanda da, vətəndaş həmin maaşını, həmin məvacibini alırdı».

http://www.anspress.com/index.php?lng=az&nid=750

İsrail İranla müharibəyə başlayacaq?

2009-08-24T10:17:00.001-07:00

Razi Nurullayev: "Hərbi qarşıdurmanın başlanacağı real deyil"

İran və İsrail arasında söz savaşı dərinləşir. Hələ bir müddət öncə avqustun 22-də sözügedən ölkələr arasında müharibə başlanacağı barəsində deyilənlər isə, həqiqətdə özünü doğrultmadı. Ümumilikdə İran-İsrail münasibətlərini şərh edən politoloq Razi Nurullayev İran-İsrail münasibətlərinin uzun müddətdir gərgin olduğunu deyib. Onun sözlərinə görə, hələ daha öncələr də sözügedən ölkələr arasında hərbi qarşıdurmanın başlanacağı barəsində müxtəlif fikirlər səslənsə də bu reallıqda özünü doğrultmayıb. O, İran-İsrail münasibətlərinin geniş sahəni əhatə etdiyini, burada ABŞ və ərəb ölkələrinin də maraqları olduğunu qeyd edib: "İran və İsrail arasında olan gərgin münasibət 10 illərdir ki, davam edir. İran prezidenti M.Əhmədinejadın avqustun 22-də İsrailin məhv edilməsi ilə bağlı bəyanatının əsasında da dini faktorlar dayanır. Buna görə də, Mahmud Əhmədinejad bəyanatında məhz bu məsələyə toxunub. Konkret vaxtın seçilməsi də buradan meydana çıxıb". İsrailin regionda ərəb ölkələri və ABŞ-la toqquşan maraqları olduğunu deyən R.Nurullayev nə ABŞ-ın, nə də ərəb ölkələrinin 3-cü cəbhənin açılmasına maraqlı olmadıqlarını deyib.

http://olaylar.az/index.php?newsid=1251140394

"Azərbaycan hökuməti öhdəliklərini yerinə yetirmir"

2009-08-24T10:14:00.001-07:00

Mədən Sənayesində Şəffaflığın Artırılması Koalisiyası Şurasının növbəti iclası keçirilib

QayNar: İctimai Birliklərin “Mədən Sənayesində Şəffaflığın Artırılması” (MSŞA) Koalisiyası Şurasının növbəti iclası keçirilib. İclasda görülmüş işlər, qərarların icra vəziyyəti ilə baglı geniş müzakirə aparılıb. Koalisiyanın informasiya xidmətinin rəhbəri vəzifəsinə elan olunmuş müsabiqənin nəticəsini müzakirəyə çıxaran Şura üzvləri namizədliyi alternativsiz qeydə alinmış MSŞA koalisiyasının üzvü Nicat Dağların həmin vəzifəyə təsdiq olunması barədə qərar qəbul ediblər.

İclasda Kanadada keçiriləcək PWYP-in (“Ödədiyini açıqla” Beynəlxalq Koalisiyası) konfransına namizədlərin seçilməsi məsələsi də müzakirə mövzusu olub və bununla bağlı səsvermə keçirilib. Nəticədə koalisiya üzvü Razi Nurullayev (DİUC) Shura üzvlərinin daha çox səsini toplayaraq, 16-18 oktyabr 2009-cu ildə Kanadanın Montreal şəhərində keşiriləcək beynəlxalq konfransda koalisiyanı təmsil etmək imkanı əldə edib. Qeyd edək ki, həmin tədbirə “Mədən Sənayesində Şəffaflıq Təşəbbüsü” Beynəlxalq İdarə Heyətinin üzvü olaraq İnqilab Əhmədov və PWYP-in (“Ödədiyini açıqla” Beynəlxalq Koalisiyası) Strateji Məsləhət Qrupunun üzvü kimi Qubad İbadoglu da qatılacaq.

Şura üzvləri Azərbaycan hökümətinin ölkə dəyərləndirmə prosesindən keçən zaman 16 fevral 2009-cu ildə Mədən Sənayesində Şəffaflıq Təşəbbüsü” Beynəlxalq İdarə Heyətinin 7-ci Doha (Qətər) konfransında götürdüyü öhdəliklərin yerinə yetirməməsinə Koalisiyanın münasibətini əks etdirən sənəd layhəsini də müzakirə ediblər. Bəzi əlavə təkliflər nəzərə alınaraq məsələ ilə bağlı koalisiyanın bəyanatı qəbul olunub.

İclasda hökumətin üzərinə düşən öhdəliklərin yerinə yetirirlməməsi ilə bağlı 25 avqust 2009-cu ildə mətbuat konfransının keçirilməsi də qərarlaşdırılıb. // T.İsmayılov, QayNar

Saxta seçkilərin əsasını Babək qoyub

2009-08-11T11:00:00.000-07:00

Razi Nurullayev
raznur@aol.com

07 -08 -2009 . Saxta seçkilərin əsasını Babək qoyub

Babək Xürrəmiddən bu günə keçmişimiz və bu günümüzə fəlsəfi-tragekomedik yanaşma

Çoxluğun fikirləşdiyi kimi, mən də Azərbaycanda demokratiyanın səviyyəsindən razı deyiləm. Çünki, demokratik cəmiyyətdə dost dostdan, cəbhədaş cəbhədaşdan, hərakatçı hərakatçıdan xəbərçilik, donosçuluq etməyə məcbur edilmir. Demokratik cəmiyyətdə, bir-iki saat əvvəl yemək yeyib, sağlığına badələr qaldırıb şirin tostlar dediyin dostların, can qardaşların ya təzyiq, ya da dünya malının təsiri altında üzünə durmur. Bakıda tikilən keyfiyyətsiz yaşayış binalarında, milyonların oğurlandığı iddia olunan təzə tikilən eybəcər körpülərdə, hətta, az qala Hondurasda baş verən dövlət çevrilişində və keçmiş Peru prezidenti Alberto Fuximorinin rüşvət verməsində və üsyançı maoistlərin hüquqlarınn pozulmasında da sənin əlinin olduğunu təsdiqləmir.

Norevç hara-Azərbaycan hara?

Burada məsələnin məsuliyyətini heç də hüquq-mühafizə orqanlarında və ya hakimiyyət yetkililərində axtarmaq tam düzgün deyil. Necə olur ki, fəxr etdiyimiz milli adət-ənənələrimizi, böyüyə-kiçiyə hörməti, dostluğa sədaqəti unudaraq, dünyanın ən qədim xalqlarından biri olan, Norveç səyahətçisi Tur Heyerdalın belə şəninə tərif yağdırdığı və norveçlilərin də ulu babaları olmaq şərəfinə nail olan Azəri Türkü (Qobustan qayaüstü rəsmlərində qatlama qayıqların şəkillərin görən alim məhz əcdadlarının bu ərazidən gəlməsi fikrini irəli sürür) oğurluğa, bir-birinin cibinə girməyə, vəzifə borcunu rüşvətlə yerinə yetirməyə, yeraltı və yerüstü sərvətlərə öz malı kimi baxmağa vadar oldu? Norveç hara, Azərbaycan hara? Bəlkə bunun günahı yerli coğrafi şəraitdir-bu havanı udan, suyu içən, torpaqda gəzən məhz belə olmalıdır.

Niyə Babəkə oxşamaq istəmirdim?

Bizdə satqınçılıq, yalançılıq və yaltaqlıq indi ən populyar keyfiyyətlərə çevrilməsi səbəblərini və günahkarın axtarışı üçün problemin kökünü araşdırımağ məni sövq etdi.

Araşdırmalarım məni bizim hamımıza məlum tarixə - Məzdəkilərdən əmələ gələn Xürrəmidlərin banisi Babək və onun müəllimi, ata dediyi Cavidanın arvadının üzərinə qaytardı. Çünki, lap uşaqlıqdan bizə deyirib ki, igid, cəsarətli, mərd, qeyrətli Babəkin övladlarıyıq. Ona oxşamağa çalışmalıyıq. Onun kimi vətəni sevməliyik. Mən uşaqlıqdan bir şeyi tam dəqiq dərk edirdim şəxsən mən ona oxşamaq istəmirəm. Niyəsinə gəldikdə bu bizim nəslimizin genetik kökləri ilə bağlıdır. Bunun elmi izahını etmək üçün isə bir neçə səbəbim var.

O bütpərəst, ya da atəşpərəst olub, İslam dininə qarşı dolayısı yolla da olsa, mübarizə aparıb. Azərbaycanın bütövlüyü və azadlığı uğrunda çalışmasını və bu yolda həlak olmasını təqdir etsəm də, bunun da arxasında təmiz niyyətlərin olmasında şübhələrim var. Ikincisi, o hakimiyyətə xalqın seçimi ilə deyil, qadının seçimi ilə gəlib. Bu qəbahət deyil. Qəbahət olan onun hakimiyyətə gəlməsi fəlsəfəsidir. Bax, bu iki səbəb üzündən ondan olduğumu inkar edirəm. Həm də, nəinki inkar edirəm, Azərbaycanın onun dövründən bu günə kimi olan siyasi və mental problemlərində Babəki günahkar bilirəm.

Babək necə seçildi?

Babək doğrudanmı Xürrəmilərin rəhbəri seçildi? Bu proses demokratık yolla keçirildimi? Xeyr! Bəlkə də, hörmətli oxucular, Azərbaycanda doğru-dürüst seçkilərin keçirilməməsinə elə bu prizmadan yanaşmaq lazımdır? Özümüzə qəhrəman seçdiyimiz insan saxta yolla, yuxarının tapşırığı ilə Xürrəmilərin rəhbəri seçilərək, Azərbaycan tarixində ilk saxta seçki ənənəsinin əsasını qoydu. Bu seçkidən başlayaraq bütün seçicilər ancaq bir nəfərin iradəsi ilə seçilməyə başladı. Bu gün də həmin ənənənin davam etməsində qeyri-adi heç nə yoxdur.

Babək necə seçildi? Babək Xürrəmilərin rəhbəri Cavidanın yanında xidmət göstərərək, bəzi malikanələrə rəhbərlik edən zaman, təkcə Cavidanın və yoldaşlarının yox, həm də onun xanımının rəğbətini qazanmışdı. Bu rəğbət, onun göstərdiyi qəhramanlığın sayəsində yox, oxuculardan üzr istəyirəm, alfons olması ilə bağlı idi. Cavidanın arvadının hələ ərinin sağlığında onunla eşq məcarası yaşaması da fikri də doğa bilər. Tarixi faktlar (bəlkə də bu da var, amma gizlədilir) olmasa da, Babəkin Xürrəmilərin başçısı seçilməsində onun göstərdiyi “ fiziki fədakarlıq” bunu deməyə əsas verir.

Cavidan Əbu İmranla toqquşmalarının birində həlak olarkən arvadı döyüşçülərin hamısını toplayaraq, onun vəsiyyətini bu sözlərlə çatdırır: \"Yoldaşlarıma xəbər ver-bilirəm ki, bu gecə ölməliyəm- de ki, ruhum mənim cismimdən Babəkin bədəninə geçir. Onun ruhuna qovuşur və o sizin yardımınızla elə qüdrətin sahibi olacaq ki,bizim heç birimiz hələ yetə bilməmişik, dünyanın ən güclü şəxslərini yenəcək, Məzdəkin təlimini bərpa edəcək, sizin aranızdakı ən mağmınlar iftixar, alçaldılmışlar yüksəliş tapacaq.\"

Nigah mərasmi belə keçdi…

Ərəb tarixçisi Məhəmməd ibn İshaq baş verənləri belə təsvir edir: Döyüşçülər xanımdan soruşdular: \"Nəyə görə ölümqabaqı o, bunları özü bizə söyləmədi?\" O cavab verdi: \"Siz hərəniz bir kəndə səpələnmişdiniz. Əgər o hər birinizin ardınca çapar göndərsəydi, ərəblər bundan xəbər tutar və onun can üstə olmasından istifadə edərdilər. Buna görə də o, mənə tapşırdı ki, sizi yığım, vəsiyyəti eşidəsiniz və əməl edəsiniz.\" Kəndlilər dedilər: \"Danış, sağ ikən biz ona tabe olmuşuq, öləndən sonra da onun iradəsinin ziddinə getməyəcəyik.\" Dul qadın sözünə davam etdi: \"Onun son sözləri budur: “Mən bu kecə ölməliyəm, ruhum bu gəncin, qulluqçumun (o, Babəki göstərdi) cisminə qovuşacaq. Mən öz silahdaşlarım üzərində rəhbərliyi ona vermək qərarına gəlmişəm. Kim buna qarşı çıxsa və mənim iradəmə zidd getsə, qoy ona lənət olsun.\"

Onda hamı bir ağızdan dedi: \"Biz razıyıq\". Qadın əmr etdi ki, bir öküz gətirib kəssinlər, dərisini soyub yerə sərsinlər, onun üzərinə bir qab şərab və çörək tikələri qoysunlar. Bütün bunlar ediləndən sonra o, hamını bir-bir çağıraraq, dedi: \"Ayağını dərinin üzərinə qoy, bir tikə çörək götür, şəraba batırıb ye və söylə: “Ey Bəbəkin ruhu, mən sənə əvvəllər Cavidanın ruhuna inandığım qədər inanıram”. Sonra Babəkin əlini əlinə al, əyil və öp.\" Hamı belə etdi. Sonra ziyafət başladı. Üç dəfə içdilər, Cavidanın dul arvadı xoş qoxulu otları götürüb Babəkə verdi. Onların nigah mərasimi belə keçdi. Bu 816-cı ildə baş verdi.

Ermənilərin yüksək vəzifələrə gətirilməsi Babək dövründən başlayıb

Babək Cavıdanın arvadı ilə gizli sövdələşməyə gedərək, tariximizdə ilk saxtakarlıq nümunəsinin əsasını qoyub. Bütün bunlara baxmayaraq, fərd kimi Babəkin apardığı milli azadlıq mübarizəsini kölgə altında qoymaq istəməzdim. Əgər o, doğrudan da, Azərbaycanın azadlığı uğrunda mübarizə aparırdısa, o zaman alqışa layiqdir. Amma yenə də başa düşə bilmirəm ki, öz fərdi azadlığını və hakimiyyətini ümumi mənafeyə qurban vermək istəməyən Babək niyə türk əsilli Afşinlə razılığa gələrək, ölkəni tam işğaldan azad etmək üçün heç bir addım atmadı? O zaman ki, böyük dövlətlər yox idi, neft maraqları toqquşmurdu. BTC neft kəməri yaxud NABUCCO qaz kəməri ideyası doğulmamışdı. O zaman heç nə yox idi. Sadəcə, bir türkün o biri türkə təklifi və bu təkilfdən doğa biləcək TURAN var idi.

Babəkin bu tarixi səhvi, türk qardaşlarına etibar etməyərək onlara qarşı xəyanəti onun erməni əsilli məmur (Səhl ibn Sunbat) təyin etməsi və sonda da onun tərəfindən xəyanətlə cəzalandırılır. Çünki Babəkin zamanından başlayaraq bu gün də ən yüksək vəzifələrə ermənilərin gətirilməsi adər halın aldı və bizim bəlalarımızın əsl kökü məhz Babəkin uğursuz idarəçilik qabiliyyəti ilə birbaşa bağlıdır. Çünki müasir Azərbaycanda da yenə hakmiyyətdə olan bəzi məmurlar erməni əsillidirlər. Yenə-yenə-yenə-yenə.

Müasir Azərbaycan filosofu Asif Ata deyir ki, “Babəki satmaqla Səhl İnsaniliyi satdı। İnsanlıq varidata satılırdı: Vicdan, Namus, Qeyrət”. Böyük filosofun fikirlərini şübhə halına almaq istəməzdim, lakin, mənə elə gəlir ki, bəli, satqınçılıq etmək insanlığa zidd olan xarakterdir. Bu fikrində böyük filosof haqlıdır. Amma, Babəki Səhl satmasaydı da, o yenə də xəyanətin qurbanı olacaqdı və xəyanətin cəzasını almalı idi...Çünki biz “yenə”lərdən yaxa qurtamadıqca xəyanətlər davam edəcək.

http://www.bizimyol.az/?mod=news&act=view&nid=27401

Cənubi Koreyaya səfərim

2007-06-10T14:07:00.000-07:00

1 -9 iyun 2007-ci ildə Cənubi Koreyada səfərdə oldum. Seul şəhəri mənim yaddaşımda silinməz izlər buraxdı. Gözəl şəhər, inkişaf etmiş infrastruktur, şüşə kimi yollar, mədəniyyətli və səliqəli sürücülər, qayda-qanuna əməl edən piyadalr, hər tərəf gül-çiçək. Bütün bunlara baxdıqca, Azərbaycanımızda da bü cür inkişafı görmək istərdim. Demək olmaz ki, Azərbaycanda inkişaf yoxdur. İndiki templə yəqin ki, Azərbaycan da göydələnləri və ticarət mərkəzləri ilə öyünən böyük bir maliiyə meqapolisinə çevriləcək. Lakin, insanlarımızın da böyük şəhərin qayda-qanunlarına uyğun hərəkət etməsinin şahidi olacayıqmı? Məmurlarımızın üzərinə düşən vəzifəsini rüşvətsiz yerinə yetirməsini görəcəyikmi? Yollarımız çəkilən və təmir olunan zaman, bordyurların da düzülməsinə əməl olunacaqmı? Bordyur qoyulmadan, yağış sularının axması üçün yol boyunca quraşdırılmayan kanallar olmadan yollara çəkilən xərclər havaya sovrulmaq deməkdir. Yol mədəniyyəti nə vaxt olacaq?
Doğma Azərbaycan! Səni firavan və cənnətməkan görmək istəyirəm. Nə edək ki? Səlahiyyətimiz yoxdur. Vətəndaşlıq borcumuzu isə yerinə yetiririk.

Bloquma xoş gəlmisiniz

2007-04-10T11:39:00.000-07:00

Hörmətli ziyarətçilər!

Bloquma xoş gəlmisiniz. Sizlərin fikirlərini və şərhlərini eşitmək mənə xoş olacaq.

Razi Nurullayev